Çekim yasaları, cisimler arasındaki kütleçekim etkileşimini ve bunun hareket üzerindeki sonuçlarını açıklayan fiziksel kuralları ifade eder. Klasik mekaniğin temel açıklaması Newton’un evrensel kütleçekim yasasıdır. Einstein’ın genel görelilik kuramı ise kütleçekimi uzay-zamanın geometrisi üzerinden ele alır. Bu yaklaşımlar aynı fiziksel tanım değildir; hangi açıklamanın kullanılacağı, incelenen koşullara ve gereken hassasiyete bağlıdır. [1][2]
Newton’un evrensel yasası
Newton’un yasasına göre iki cismin arasındaki çekim kuvvetinin büyüklüğü, kütlelerinin çarpımıyla orantılı; merkezleri arasındaki uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Kuvvet, cisimlerin merkezlerini birleştiren doğrultuda etkir. Bu bağıntı, gezegen ve uydu hareketlerini, cisimlerin düşmesini ve ağırlıkla ilgili hesapları açıklamada kullanılır. Newton yaklaşımı, günlük ölçekte ve pek çok astronomik hesapta yeterli doğruluk sağlayan bir modeldir; ancak her koşulda eksiksiz bir açıklama olarak görülmemelidir. [1][2]
Genel görelilik ve kullanım alanı
Genel görelilikte kütle ve enerji uzay-zamanın geometrisiyle ilişkilidir; cisimlerin ve ışığın hareketi bu geometriyle açıklanır. NASA’nın özetlediği biçimiyle kuram, kütleçekimin yıldızlar, gezegenler ve ışık üzerindeki etkilerini uzay-zaman eğriliği çerçevesinde açıklar. Hassas ölçümlerin gerektiği veya kütleçekim alanının güçlü olduğu durumlarda görelilik etkileri önem kazanabilir. [2]
Kütleçekim dört temel etkileşimden biridir ve geniş ölçeklerdeki gök cisimlerinin hareketinde belirleyici rol oynar. Newton yasası ile genel görelilik arasındaki fark, birinin “her zaman yanlış”, diğerinin ise her pratik hesap için zorunlu olması değildir. Uygun koşullarda Newton’un bağıntısı kullanışlı bir yaklaşık sonuç verir; daha kapsamlı bir model gerektiğinde görelilik değerlendirilir. [1][2]