Çevre koridorlu bazilika, erken Hristiyan mimarisinde yan neflerin yapının apsis ucunda devam ederek dolaşım kuşağı oluşturduğu bir bazilika tipidir. Mimarlık tarihindeki bu kullanım, herhangi bir kilisede apsis çevresinde bulunan koridor anlamındaki “ambulatorium” kavramından daha belirli bir yapı grubunu ifade eder. [1][2]
PLAN DÜZENİ
Orta nefin iki yanındaki geçiş alanlarının uç bölümde birleşmesi, iç mekânda süreklilik gösteren bir dolaşım düzeni meydana getirir. Genel anlamıyla çevre koridoru, apsisin çevresinde uzanabilir ve bazı yapılarda şapellere bağlantı sağlayabilir. Bununla birlikte her çevre koridorlu kilise, erken Hristiyanlık döneminin özel bazilika tipine girmez. [1][2]
TARİHSEL BAĞLAM
Paolo Liverani'nin araştırması, dördüncü yüzyıl Roma'sındaki altı örneği cenaze ve gömü işlevleri bağlamında değerlendirir. Bu yapılarda orta nef, yan nefler ve çevre koridoru mezarlar için kullanılabilmiştir. Araştırmada tipin gerilemesi; gömü alanlarının dolması, yapım maliyetleri ve değişen ibadet ihtiyaçlarıyla ilişkilendirilir. Bu açıklama belirli bir tarihsel yapı grubuna ilişkindir; bütün bazilikaların işlevini tanımlamaz. [2]