Çinko, kimyasal simgesi Zn olan ve atom numarası 30 olarak verilen bir elementtir [1]. Metalik çinko oda sıcaklığında katıdır. Yer kabuğunda çoğunlukla tek başına metal hâlinde değil, minerallerin içinde bulunur. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), çinko sülfür minerali sfaleriti dünyadaki başlıca çinko cevheri olarak tanımlar [2].
Özellikleri ve üretimi
Çinko cevheri madencilikle çıkarılır ve işlenerek metal ya da çinko bileşikleri elde edilir. Saf metal mavimsi beyaz renklidir. Hava ve nemle temas eden çinko yüzeyinde oluşan koruyucu tabaka, metalin paslanmaya karşı koruma amacıyla kullanılmasına katkıda bulunur. USGS’ye göre üretilen çinkonun büyük bölümü metal olarak, özellikle demir ve çeliği korozyondan koruyan kaplamalarda kullanılır [2]. Çinko ayrıca pirinç gibi alaşımlarda ve basınçlı döküm ürünlerinde değerlendirilir. Üretimin geri kalan kısmı başta kauçuk, kimya, boya ve tarım olmak üzere farklı sektörlerde kullanılan çinko bileşiklerine gider [2].
Kullanım ve biyolojik önemi
Çinko, sanayi için önemli bir metal olmasının yanı sıra insanların, hayvanların ve bitkilerin normal büyüme ve gelişmesinde rol oynayan bir elementtir [2]. Bu biyolojik işlev, metalin yüksek miktarlarda zararsız olduğu anlamına gelmez; risk, maruz kalınan miktar ve çinkonun hangi biçimde bulunduğu gibi koşullara bağlıdır. Çinkonun çeşitli bileşiklerinin özellikleri de birbirinin aynısı değildir. Dolayısıyla elementin kendisi, çinko cevheri ve çinko içeren ürünler aynı şey olarak değerlendirilmemelidir. Çinko hakkında temel element bilgileri PubChem’de; cevher, üretim ve başlıca sanayi kullanım alanları ise USGS’nin mineral kaynakları sayfasında yer alır [1][2].