Çiroz, betonarme kolon ve perde donatılarında düşey ve yatay demirler arasındaki mesafeyi korumaya yardımcı olan, uçları kancalı demir parçasıdır. Mesleki Yeterlilik Kurumunun ulusal yeterlilik belgesi çirozu genellikle S biçimli olarak tanımlar. [1] Millî Eğitim Bakanlığının donatı çizimi materyali de perde ve iri kolonlardaki karşılıklı donatı sıralarını bağlayan kancalı elemanlardan söz eder. [2]
Yapısı ve görevi
Çiroz, beton dökümü öncesinde donatıların belirlenen konumlarının korunmasına ve donatı kafesinin düzeninin sürdürülmesine katkı sağlar. MYK’nın tanımında temel işlev, düşey ve yatay donatılar arasındaki mesafeyi eşit tutmaya yardımcı olmaktır. MEB materyali ise çirozu, karşılıklı demirleri veya demir sıralarını birbirine bağlayıp aynı uzaklıkta tutan kancalar olarak açıklar. [1][2]
Çirozun şekli ve yerleşimi donatı düzenine göre değişebilir. Bu nedenle her uygulamada aynı biçim, boyut veya aralık kullanılacağını söylemek doğru değildir. MEB materyali, çirozun donatı şeklinin bozulmasını önlemeye yardımcı olduğuna ve eleman içindeki kuvvetlerle ilişkili işlevlerine de değinir. Ancak bu eğitim materyali, belirli bir proje için tasarım ölçüsü yerine geçmez. [2]
Etriye ile ilişkisi ve kullanım alanı
Çiroz, etriye ile ilişkili bir enine donatı elemanı olsa da iki terim birbirinin yerine her zaman kullanılamaz. İncelenen MYK ve MEB kaynakları çirozu özellikle kolon ve perdelerde karşılıklı donatıları bağlayan, kancalı bir parça olarak tarif eder. Etriye ise donatı düzeninde ayrı bir eleman olarak anılır; MYK yeterlilik belgesi, çiroz demirlerinin yerleştirilip bağlanmasını da betonarme demir işleri kapsamında belirtir. [1]
Buradaki “çiroz” kullanımı mühendislik ve inşaat terimidir; sözcüğün kurutulmuş balık anlamından bağlamıyla ayrılır. [1][2]