Üniter devlet, siyasal yetkinin ülke düzeyinde tek bir merkezî devlet düzenine dayandığı yönetim biçimidir. Yerel veya bölgesel yönetimler bulunabilir; ancak bunların yetkileri federal sistemlerdeki kurucu birimlerin yetkilerinden farklı bir hukuki ilişki içinde düzenlenir. Kavram, devlet yetkisinin ülke içinde nasıl dağıldığını açıklamak için kullanılır.[1]
YETKİ DAĞILIMI
Üniter sistemde ulusal yönetim temel karar ve düzenleme yetkilerini elinde tutar. Belediyeler ve diğer yerel birimler, kendilerine tanınan görevleri yerine getirir. Bu yapı, bütün kamu hizmetlerinin doğrudan başkentten yürütüldüğü anlamına gelmez. Yerel seçimler, bölgesel kurumlar ve geniş idari yetkiler üniter bir devlet içinde bulunabilir.[1]
Birleşik Krallık'ta 1990'ların sonlarından itibaren İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'daki kurumlara yetki aktarılması, üniter yapı içindeki yerinden yönetim örneklerindendir. Fransa, Japonya ve İsveç'te de merkez ile yerel yönetimler arasındaki görev dağılımı farklı biçimlerde düzenlenmiştir. Bu nedenle merkezîleşmenin derecesi ile devletin üniter sayılması aynı soruya verilen cevaplar değildir.[1]
FEDERAL SİSTEMLE KARŞILAŞTIRMA
Federal düzende ulusal yönetim ile eyalet veya benzeri birimlerin yetki alanları birlikte kurulur. Üniter sistemin savunucuları, yetki çizgilerinin açıklığını ve ülke çapında ortak politikalar üretme imkânını vurgular. Federal sistemin savunucuları ise bölgesel farklılıkların temsil edilmesine ve yetkinin farklı düzeylere dağıtılmasına ağırlık verir.[2]
Bu karşılaştırma, yönetimin demokratik niteliğini tek başına belirlemez. Üniter ve federal yapılar, temsilî yönetimlerin farklı kurumsal düzenleri olabilir. Bir ülkenin değerlendirilmesinde seçimler, hesap verebilirlik ve hakların korunması gibi özellikler ayrıca incelenir.[2]