Hidrolojide infiltrasyon, suyun toprak yüzeyinden toprağa girmesi ve gözenekli malzemeler içinde ilerlemesidir. Yağışın bir bölümü toprağa sızarken başka bir bölümü yüzeyde birikebilir veya yüzey akışına katılabilir. Toprağa giren suyun bir kısmı yüzeye yakın katmanlarda kalır; bir kısmı daha derine ilerleyerek uygun koşullarda yeraltı suyu akiferlerini besleyebilir. Bu nedenle infiltrasyon, yağış, toprak ve yeraltı suyu arasındaki bağlantılardan biridir. [1][2]
Hız ve kapasite
İnfiltrasyon hızı, suyun birim zamanda toprağa giriş miktarıdır ve genellikle zaman başına su derinliği olarak ifade edilir. İnfiltrasyon kapasitesi ise belirli bir noktada ve belirli koşullarda suyun toprağa girebileceği en yüksek hızı belirtir. NOAA Ulusal Hava Durumu Servisi bu kavramları ayrı tanımlar. Yağışın veya su uygulamasının hızı kapasiteyi aşarsa fazla su yüzeyde birikebilir ya da akışa geçebilir; gerçek infiltrasyon hızı her zaman kapasiteye eşit olmak zorunda değildir. [2][3]
Etkileyen etmenler ve önemi
Toprak özellikleri, başlangıçtaki doygunluk, yüzey örtüsü ve arazinin eğimi infiltrasyonu ve yüzey akışını etkiler. USGS’ye göre kil ve kum gibi farklı topraklar suyu aynı hızda emmez; doygun toprak daha az su alabilir, bitki örtüsü ise akışın yavaşlamasına ve suyun toprağa sızması için zaman kazanılmasına yardımcı olabilir. [1] USDA’nın Toprak Koruma Servisi, infiltrasyonun bitkiler ve toprak canlıları için suyun geçici depolanmasına katkıda bulunduğunu; sızan suyun gözenekli topraklardan akiferlere ulaşabileceğini belirtir. [4]
Toprağın su alma yeteneği, ölçüm koşulları ve kullanılan yöntemle birlikte değerlendirilmelidir; tek bir ölçüm her yüzey ve koşul için geçerli sabit bir hız vermez. İnfiltrasyonun azalması, duruma bağlı olarak yüzey akışını ve erozyonu artırabilir. Bu nedenle süreç, yağış suyunun havza içinde nasıl dağıldığını ve yeraltı suyunun nasıl beslendiğini anlamada önem taşır. [1][4]