16mm film, şerit genişliği 16 milimetre olan bir hareketli görüntü kayıt ve gösterim formatıdır. Eastman Kodak tarafından 1923'te kullanıma sunuldu. Daha büyük profesyonel formatlara göre taşınabilir ve daha ekonomik kameralarla projektörlerin geliştirilmesine imkân verdi. Bu özellikler, amatör çekimlerin yanında eğitim, belgesel ve televizyon yapımının yaygınlaşmasında da etkili oldu.[1][2]
MALZEME VE İŞLEME
İlk 16 mm sistemi, filmle birlikte Ciné-Kodak kamera ve Kodascope projektörü içeriyordu. Nitrat tabanlı filmlere göre daha güvenli olan asetat taban kullanılması, evde çekim ve gösterim için önemliydi. Tersinir film işlemi, ayrı bir negatiften pozitif kopya basma zorunluluğunu kaldırarak doğrudan gösterilebilir pozitif görüntü elde edilmesini sağlıyordu. Böylece formatın erişilebilirliği yalnızca küçük boyutundan kaynaklanmıyordu.[2]
KULLANIM ALANLARI
Başlangıçta amatör kullanıcılar için tasarlanan 16 mm, kısa sürede çok farklı alanlarda kullanıldı. Bilimsel kayıtlar, etnografik filmler, deneysel sanat çalışmaları ve toplumsal belgeseller bunlar arasındadır. Kameraların sahaya taşınabilmesi ve elde kullanılabilmesi, olayların gerçekleştiği yerde çekim yapmayı kolaylaştırdı. Televizyon kuruluşları da stüdyo dışı yapımlarda ve haber görüntülerinde bu formatı uzun süre değerlendirdi.[1]
GÖSTERİM VE KORUMA
16 mm, yalnızca çekim yapılan bir malzeme değildir; taşınabilir projektörlerle derslik, konferans salonu ve başka gösterim ortamlarına da ulaşmıştır. BFI'nin arşiv ve gösterim uygulamaları, tarihsel kopyaların kendi formatlarında izlenebilmesinin önemini ortaya koyar. Şerit genişliği, görüntü karesinin bütün ölçülerini tek başına açıklamaz; formatın farklı düzenlemeleri bulunur. Bu nedenle bir kopya değerlendirilirken kayıt ve gösterim özellikleri birlikte incelenir.[1]