1 Mayıs, Gregoryen takvimde mayıs ayının ilk günüdür. Olağan yıllarda yılın 121., artık yıllarda 122. gününe karşılık gelir; yıl sonuna 244 gün kalır. Tarihin emek tarihi bakımından önemli örneklerinden biri, 1886 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde sekiz saatlik çalışma günü talebiyle başlayan grevlerdir. Chicago’daki gelişmeler bu eylemleri izleyen günlerde Haymarket olayına uzanmıştır.[1]
SEKİZ SAATLİK İŞ GÜNÜ TALEBİ
Kongre Kütüphanesinin dönemin basınına dayalı kronolojisi, 1 Mayıs 1886’yı sanayi işçilerinin ülke çapındaki grevlerinin başlangıcı olarak kaydeder. Talep, günlük çalışma süresinin sekiz saate indirilmesiydi. Chicago’da 3 Mayıs günü McCormick fabrikası yakınında polis ile grevciler arasında yaşanan çatışmada işçiler öldü ve yaralandı. Bu olayın ardından ertesi gün Haymarket Meydanı’nda bir protesto toplantısı düzenlendi.[1]
TARİHLERİN AYRILMASI
Haymarket’te bombanın patlaması 1 Mayıs’ta değil, 4 Mayıs 1886’da gerçekleşti. Polislerin ve göstericilerin öldüğü olay, daha sonra yürütülen yargılamalarla birlikte işçi hareketi tarihinin önemli tartışmalarından biri oldu. Dolayısıyla 1 Mayıs’taki grev başlangıcı, 3 Mayıs’taki çatışma ve 4 Mayıs’taki toplantı aynı tarih olarak değerlendirilmemelidir. Bu sıralama, emek hareketine ilişkin anma anlatılarının tarihsel bağlamını anlamaya yardımcı olur.[1]