“Ağır metal” yaygın kullanılan, ancak üzerinde genel uzlaşı bulunan kesin bir kimyasal sınıfı olmayan terimdir. IUPAC, terimin anlamının belirsizliğine ve kimi zaman metal olmayan elementlere de uygulanmasına dikkat çekerek, özellikle toksisiteyi anlatırken kullanılmasını sakıncalı bulur [1]. Dolayısıyla bir elemente “ağır metal” denmesi, onun belirli bir zehirlilik düzeyine sahip olduğunu tek başına göstermez.
Tanım ve kullanım
Terimi tanımlamak için yüksek yoğunluk, atom numarası veya başka özellikler ölçüt olarak öne sürülmüştür; fakat hangi elementlerin kapsama girdiği ve sınırın nerede çizileceği kaynaklara göre değişebilir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu da ortak bir tanım olmadığını ve terimin genellikle yoğunluğu yüksek metallere uygulandığını belirtir. Kurumun verdiği örnekler arasında demir, çinko, bakır, kalay, gümüş ve altın da bulunur [2]. Bu çeşitlilik, terimin kesin bir element listesi olarak kullanılmaması gerektiğini gösterir.
Biyolojik ve çevresel bağlam
Metallerin canlılar ve çevre üzerindeki etkisi yalnızca yoğunluklarına göre belirlenmez. Elementin kimyasal biçimi, miktarı ve bulunduğu ortam da önem taşır. USGS, demir ve çinko gibi bazı metallerin düşük miktarlarda gerekli olabildiğini, yüksek miktarlarda ise zararlı olabileceğini bildirir. Kadmiyum, cıva ve kurşun gibi bazı metallerse görece düşük derişimlerde bile toksik olabilir [2]. Bu nedenle çevre veya sağlık bağlamında belirli bir elementin ya da kimyasal biçimin adını vermek, genel “ağır metal” ifadesinden daha açıklayıcıdır.
Terim bilimsel ve gündelik metinlerde kullanılmaya devam etse de, anlamı bağlama göre değişebilir. IUPAC’ın uyarısı da toksisiteyi “ağır metal” etiketiyle genellemek yerine, söz konusu metalin ve koşulların açıkça belirtilmesi gerektiğine işaret eder [1]. Böylece sınıflandırma belirsizliği ile elemente özgü etkiler birbirine karıştırılmaz.