Ağaç, farklı bitki ailelerinde görülen, çok yıllık ve odunsu bir büyüme biçimidir; tek başına bir taksonomik grubu ifade etmez. Bir ağacın gövdesi ve dalları zaman içinde gelişir, ancak ağaçla çalıyı ayırmak için kullanılan boy ve gövde ölçütleri her kaynakta aynı değildir. Utah State University Extension, ağaç ve çalı arasındaki sınırın kesin olmadığını, tek gövde ve belirli bir boya dayanan tanımın pratik bir yaklaşım olduğunu belirtir [1]. FAO’nun arazi sınıflandırma sözlüğü de ağacı, odunsu ve çok yıllık bir bitki olarak tanımlayan ölçütler sunar; bunlar kullanılan sınıflandırma sistemine bağlıdır [2].
Yapısı ve büyümesi
Odunsu bitkilerin gövdesinde kabuk, kambiyum ve odun dokusu bulunur. Kambiyum hücrelerinin bölünmesi yeni odun ve kabuk oluşumuna katkı verir; gövde içindeki odun suyun köklerden yapraklara taşınmasında rol oynar. Birçok ağaçta yıllık büyüme halkaları, kambiyumun her yıl oluşturduğu odun katmanlarıyla meydana gelir [1]. Kökler bitkiyi zemine bağlar ve su alımına katılır; gövde ve dallar ise yaprakları taşıyan tacı destekler. Bu özelliklerin ayrıntıları türlere ve yetişme koşullarına göre değişebilir.
Ekosistemlerdeki rolü
Ağaç toplulukları fotosentez yoluyla karbon depolar; ormanlar ayrıca toprağın korunmasına, suyun düzenlenmesine ve canlılara yaşam alanı sağlanmasına katkıda bulunur. FAO, orman ve peyzaj restorasyonunun su, toprak, karbon depolama ve biyolojik çeşitlilikle ilgili ekosistem hizmetlerini desteklediğini belirtir [3]. Ağaçlardan odun, meyve ve başka ürünler de elde edilir. Bu yararlar her yerde aynı ölçüde ortaya çıkmaz: tür bileşimi, iklim, toprak ve insan etkileri sonuçları değiştirir. Bu nedenle ağaç dikimi ve korunması yerel ekolojik koşullar gözetilerek ele alınmalıdır [1][3].