Ağa Han Mimarlık Ödülü, Müslümanların önemli bir varlık gösterdiği toplumlarda, mimarlık ve yapılı çevre alanındaki nitelikli projeleri tanımayı amaçlayan uluslararası bir ödüldür. 1977’de kurulan ödül, üç yılda bir verilir ve mimarlığın yanı sıra planlama, tarihî yapıların korunması ve peyzaj mimarlığını da kapsar. Ödül, Ağa Han Kültür Vakfı bünyesinde, Ağa Han Kalkınma Ağı çatısı altında yürütülür. [1]
Amaç ve değerlendirme
Ödülün odağında, insanların ihtiyaçlarına ve yerel koşullara yanıt veren projeler yer alır. Değerlendirme yalnızca binanın biçimine ya da mimari ününe indirgenmez; kullanım, toplumsal katkı, çevresel koşullar ve projenin bulunduğu bağlam da önem taşır. Her ödül dönemi için uygunluk koşulları belirlenir ve projeler bağımsız bir ana jüri tarafından değerlendirilir. Ödülün yaklaşımı, “İslam mimarisi”ni tek bir biçime indirgemek yerine, Müslümanların önemli bir varlık gösterdiği farklı toplumlarda ortaya çıkan çeşitli tasarım çözümlerini dikkate alır. [1]
Kapsam ve ödül dönemleri
Ödül tek bir yapı türüyle sınırlı değildir. Konutlar, kamusal yapılar, tarihî çevrelerin yenilenmesi ve peyzaj çalışmaları gibi farklı ölçek ve türde projeler dönemler boyunca değerlendirilmiştir. Seçim sürecinde kısa listeye alınan projeler jüri incelemesine sunulur; yakın dönemlerde yerinde inceleme de değerlendirme sürecinin parçası olmuştur. Ödülün para fonu kazanan projeler arasında paylaşılır; kazanan sayısı dönemden döneme değişebilir. 2025’te sona eren 2023-2025 döneminde yedi proje seçilmiş ve toplam bir milyon dolarlık ödülü paylaşmıştır. Böylece ödül, mimari kaliteyi toplumsal dayanıklılık, kültürel diyalog ve iklim koşullarına yanıt verme gibi konularla birlikte ele alan projeleri görünür kılar. [1][2]