Absisik asit (ABA), bitkilerde büyüme ve gelişmenin yanı sıra çevresel koşullara verilen yanıtlarla ilişkili bir fitohormondur. Tohum olgunlaşması ve dormansisi ile su azlığı sırasında stomaların kapanmasının düzenlenmesinde rol oynar. ABA’nın etkisi, bitkinin türüne, dokusuna ve gelişim evresine bağlı olarak değişebilir; bu nedenle tek bir işlevle tanımlanamaz.[1][2]
Sentez ve sinyal iletimi
ABA, karotenoidlerden türeyen 15 karbonlu bir bileşiktir. Bitki dokularındaki sentezi, taşınması ve parçalanması gelişimsel duruma ve çevresel sinyallere göre düzenlenir.[1] Hormon hücrede algılandığında PYR/PYL/RCAR reseptör ailesi ile PP2C protein fosfatazları ve SnRK2 protein kinazlarını içeren sinyal ağı etkinleşebilir. Bu bileşenler, ABA’ya verilen hücresel yanıtların ve bazı genlerin etkinliğinin düzenlenmesine katkıda bulunur.[1][2]
Gelişim ve çevresel yanıtlar
Tohumlarda ABA, embriyonun olgunlaşması ve çimlenmenin uygun koşullara kadar baskılanmasıyla, yani dormansiyle ilişkilidir.[1] Su azlığı durumunda ABA sinyali, yaprak gözeneklerini çevreleyen bekçi hücrelerini etkileyerek stomaların kapanmasını destekler. Böylece bitkinin su kaybını azaltmaya yönelik tepkisine katkı verir.[2] Bununla birlikte stomaların hareketi yalnızca ABA’ya bağlı değildir; başka sinyaller ve çevre koşulları da bu süreci etkiler.[2]
ABA, tuzluluk ve soğuk gibi stres koşullarındaki yanıtlarla da bağlantılıdır.[1] Hormonun adı, ilk araştırmalarda bitki organlarının ayrılmasıyla ilişkilendirilen “absisyon” sözcüğünden gelir; bu ad, hormonun başlıca veya tek görevinin organ dökülmesini sağladığı anlamına gelmez.[1] ABA’nın etkileri diğer hormonlarla etkileşim içinde ortaya çıkar; dolayısıyla büyüme, çimlenme ve su dengesi gibi süreçleri tek başına açıklamaz.[1][2]