Adaptasyon, farklı bağlamlarda uyum veya uyarlama anlamında kullanılabilir. Biyolojide ise çevre koşullarıyla ilişkili, kalıtsal ve evrimsel süreçlerle biçimlenmiş özellikleri anlatır. Bu maddede kavramın biyolojik anlamı ele alınmaktadır. Popülasyonlarda doğal seçilim, üreme başarısını etkileyen kalıtsal özelliklerin nesiller içindeki sıklığını değiştirebilir. Bireyin yaşamı sırasında çevresel koşullara alışması, tek başına bu tür bir evrimsel değişim sayılmaz. [1][2]
Evrimsel oluşum
Bir özelliğin yararlı görünmesi, onun mutlaka adaptasyon olduğunu kanıtlamaz. Evrimsel anlamda adaptasyon, geçmişte doğal seçilimle biçimlenmiş bir özellik olarak değerlendirilir. Popülasyondaki kalıtsal farklılıklar belirli bir çevrede hayatta kalma ya da üreme başarısını etkileyebilir; başarılı varyantlar sonraki nesillerde daha yaygın hâle gelebilir. Nektarla beslenen bir güven çiçeklere erişmesini kolaylaştıran uzun dili, bu tür bir uyum örneği olarak verilir. [1]
Doğal seçilim, organizmaların gereksinimlerine göre özellik tasarlamaz ve kusursuzluk sağlamaz; mevcut kalıtsal çeşitlilik üzerinde işler. Ayrıca genetik sürüklenme gibi başka evrimsel süreçler de popülasyonların genetik yapısını değiştirebilir. Bu yüzden bir özelliğin yaygınlaşmasını yalnızca seçilime bağlamak için kanıt gerekir. [2]
Çevre ve uyum
Bir özelliğin etkisi çevreye bağlıdır: belirli koşullarda üreme başarısını artıran bir özellik, koşullar değişince aynı katkıyı sağlamayabilir. Adaptasyon bu nedenle mutlak üstünlük değil, belirli bir çevreyle ilişkili evrimsel uyumdur. Çöl bitkilerindeki su kaybını azaltmaya yarayan özellikler ve nektar alan güvelerin çiçeklere erişmesini kolaylaştıran uzun dilleri, farklı uyum örnekleridir. [1]
Sıcaklığa kısa süreli fizyolojik alışma gibi bireysel tepkiler, kalıtsal özelliklerin popülasyon içindeki sıklığının nesiller boyunca değişmesiyle aynı süreç değildir. Bu ayrım, evrimsel adaptasyon ile bireysel uyumlanmayı karıştırmamayı sağlar. [1][2]