Ahmedîlik, Mirza Gulâm Ahmed'in 1889'da Hindistan'da kurduğu dinî harekettir. Mensupları kendilerini Müslüman olarak tanımlar ve hareketi İslam içinde bir yenilenme girişimi olarak görür. Kurucusunun mesih ve mehdi konumuna ilişkin görüşleri, topluluğun dinî kimliğinin merkezindedir. Bu görüşler, diğer Müslüman toplulukların yaygın peygamberlik yorumlarından farklılık gösterir.[1][2]
ORTAYA ÇIKIŞI
Hareketin kuruluşu, Britanya yönetimindeki Hindistan'da dinler arası tartışmaların yoğun olduğu döneme rastlar. Gulâm Ahmed, önce İslam'ı savunan eserlerle tanındı; daha sonra kendisini dinî yenileyici ve beklenen mesih olarak tanımladı. Ahmediyye adı 1900'de ilan edildi. Kaynaklarda, kurucusunun yaşadığı Kadiyan'a atfen Kadiyanilik adı da kullanılır.[2]
DİNÎ YORUMLARI
Ahmedî topluluğun kendi açıklamasına göre Gulâm Ahmed, İsa'nın beklenen dönüşünü mecazi biçimde temsil eder ve mehdi olarak kabul edilir. Hareket, dinin yayılması için eğitim, yazı ve tebliği öne çıkarır. Silahlı mücadele yerine düşünsel çabayı vurgulayan bu yaklaşım, kurucunun kitaplarında ve topluluğun tanıtım faaliyetlerinde işlenir.[1]
KADİYAN VE LAHOR KOLLARI
Gulâm Ahmed'in 1908'deki ölümünden sonra Hakîm Nûreddin topluluğun başına geçti. Onun 1914'te ölümü, yönetim biçimi ve kurucunun dinî konumu üzerine ayrılığı belirginleştirdi. Kadiyan ve Lahor kolları oluştu. Lahor kolu Gulâm Ahmed'i yenileyici olarak yorumlarken Kadiyan kolu peygamberlik kavramına farklı bir anlam verdi; ayrılık örgütlenmeye de yansıdı.[2]