Dilbilim

Akıcılık

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Akıcılık, bir dil etkinliğinin kesintisiz, uygun hızda ve görece az çabayla yürütülmesi niteliğini anlatır; anlamı konuşma, ikinci dil kullanımı ve okuma gibi bağlamlara göre değişebilir. Bu yüzden akıcılık yalnızca hızlı konuşmak ya da okumak demek değildir. İkinci dil araştırmalarında konuşma akıcılığı bazen genel yeterliği, bazen de konuşma sırasında gözlenebilen akış özelliklerini ifade eder; bu kullanımlar ilişkili olsa da aynı ölçüm değildir. [1]

Konuşma akıcılığı

Konuşma araştırmalarında akıcılık; üretim hızı, duraklama ve kesintiler ile konuşmacının sözünü düzeltme veya yeniden başlatma davranışları üzerinden incelenebilir. Sessiz ya da dolu duraklamaların sıklığı, süresi ve yeri gibi ölçüler kullanılabilir. Konuşma görevi, konuya aşinalık ve planlama koşulları ölçülen akışı etkileyebilir. Dolayısıyla tek bir hız göstergesi, konuşmacının bütün dil becerisini veya iletisinin niteliğini tek başına açıklamaz. [1]

Gündelik konuşmada tereddüt, dolgu sözcüğü, tekrar ve cümleyi yeniden kurma görülebilir; bunların her biri tek başına bozukluk anlamına gelmez. Akıcılık bozukluğu, konuşmadaki kesintilerin iletişim etkinliğini veya kişinin konuşmaya katılma isteğini olumsuz etkileyebildiği durumları kapsar. Kekemelik ve hızlı-düzensiz konuşma (cluttering), konuşma akıcılığıyla ilişkili bozukluk örnekleridir; değerlendirmede kesintilerin yanı sıra bağlam ve kişinin iletişim deneyimi de önem taşır. [2]

Okuma akıcılığı

Okuma alanında akıcılık, metni doğru, uygun hızda ve ifadeli biçimde sesli okuyabilme olarak tanımlanır. Hız tek başına yeterli ölçüt değildir; doğruluk ve anlamı yansıtan vurgu ile duraklamalar da hesaba katılır. Bu nedenle bir değerlendirmede hangi etkinliğin ve akıcılığın hangi boyutunun kastedildiği belirtilmelidir. [3]