Akort, bir müzik aletinin seslerini amaçlanan perde yüksekliğine ve birbirleriyle uygun aralık ilişkilerine getirme işlemidir. Sözcük, ayrıca notaların frekans ilişkilerini düzenleyen sistemler için de kullanılır. Çalgının seslerini ayarlamak ile kullanılan akort sistemini seçmek bağlantılı, ancak farklı konulardır: ilki çalgının belirli seslerini düzenler, ikincisi ise sesler arasındaki aralıkların nasıl kurulacağını belirler. [1][2]
Çalgıların akort edilmesi
Akort yöntemi çalgının yapısına bağlıdır. Telli çalgılarda telin gerilimi veya etkili uzunluğu değiştirilerek perde ayarlanabilir. Üflemeli çalgılarda ise ses yüksekliği, hava sütunu ve çalgının yapısıyla ilişkilidir. Piyano gibi sabit perdeli çalgılarda ayar, tellerin geriliminin düzenlenmesini ve farklı notalar arasındaki uyumun gözetilmesini gerektirir. Akort çatalı vurulduğunda belirli bir ses üretir ve bu ses başka seslerle karşılaştırılarak referans olarak kullanılabilir. Smithsonian’ın koleksiyon açıklamasına göre çatalın titreşim frekansı, özellikle kollarının uzunluğuyla ilişkilidir. [1]
Akort sistemleri ve referans ses
Müzisyenler birlikte çalarken ortak bir referans perdeyi kullanabilir; ancak bu referans tarih ve müzik geleneklerine göre değişebilir. Akort sistemi ise nota aralıklarının nasıl düzenleneceğini anlatır. Eşit aralıklı sistemde oktav belirli sayıda eşit aralığa bölünür; başka sistemlerde aralıklar farklı frekans oranlarına dayanabilir. Bu tercih, çalgıların birlikte çalınışını ve aralıkların tınısal niteliğini etkiler. Dolayısıyla “akortlu” olmak, yalnızca tek bir notanın belirli frekansta bulunması değil, çalgının seslerinin ve birlikte çaldığı diğer çalgıların ilişkilerinin de bağlama uygun olmasıdır. [2]