Akrostiş, bir metindeki dizelerin ilk harfleri yukarıdan aşağıya okunduğunda bir ad, sözcük veya söz öbeği oluşturacak biçimde düzenlenmesidir. En yaygın kullanım alanı şiirdir. Metnin yatay okunuşuyla ortaya çıkan anlamın yanında, harflerin düşey düzeninden ikinci bir okuma elde edilir.[1]
BİÇİM ÖZELLİKLERİ
Akrostişin belirleyici unsuru, başlangıç harfleriyle kurulan düzenlemedir. Dizeler yalnızca ayrı ayrı okunmaz; ilk harfleri de sıraları korunarak değerlendirilir. Böylece bir kişi adı açıkça söylenmeden metne yerleştirilebilir veya şiirin konusuna ilişkin bir sözcük vurgulanabilir.[1]
Akademi kaynaklarında William Blake'in London şiirindeki bir bölüm, bu düzenin örneklerinden biri olarak ele alınır. Daha uzun eserlerde de akrostiş dizileri kullanılabilir; dolayısıyla uygulama yalnızca kısa ad şiirleriyle sınırlı değildir.[1]
ÖZGÜN ÖRNEK
Aşağıdaki iki dize, biçimi açıklamak amacıyla hazırlanmış özgün bir örnektir:
Ay ışığı suyun üstünde durur.
Yıldızlar gecenin derinliğinde parlar.
Dizelerin ilk harfleri sırasıyla A ve Y'dir; birlikte “AY” sözcüğünü oluştururlar. Bu örnekte hem dizelerin konusu hem de harflerin düzeni aynı sözcükle ilişkilidir.
EĞİTİMDE KULLANIMI
Akrostiş çalışmaları, bir konu etrafında sözcük seçme ve metni yeniden düzenleme etkinliklerinde kullanılabilir. Öğrenci önce konu sözcüğünü belirler, ardından her harfle başlayan dizeler üretir. Harf koşulunu yerine getirmenin yanında dizelerin anlam bakımından da bütünlük göstermesi amaçlanır.[2]