Yer Bilimleri

Alüvyon

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Alüvyon, akarsuların taşıyarak yataklarında veya çevrelerindeki birikim alanlarında bıraktığı gevşek tortul malzemeye verilen genel addır. Kil, silt, kum ve çakıl boyutundaki taneleri içerebilir. Terim tek bir mineral ya da değişmez bir tane boyutunu belirtmez; malzemenin akarsu süreçleriyle taşınmış ve çökelmiş olmasını anlatır.[1]

BİLEŞİM VE TABAKALANMA

Alüvyon birikimleri tane büyüklüğüne göre iyi ya da kısmen boylanmış olabilir. Aynı birikimde farklı kum, silt ve çakıl tabakaları bulunabilir; bazı kesimler kil bakımından zengindir. Bu çeşitlilik nedeniyle bütün alüvyonların aynı sıkılıkta veya aynı özellikte olduğu söylenemez. Tortul tabakaların bileşimi, birikimin kendi içinde de değişebilir.[1]

BİRİKİM ORTAMLARI

Akarsu yatakları, taşkın düzlükleri, deltalar ve dağ yamaçlarının eteklerindeki birikinti yelpazeleri alüvyonun görülebildiği ortamlardır. Akışın yavaşlayarak taşıdığı malzemeyi bırakması birikime yol açar. Dar ve eğimli bir alandan çıkan suyun daha düz bir yüzeye yayılması, yelpaze biçimli bir tortul birikimi oluşturabilir. Böylece aşındırılan malzeme başka bir yerde depolanır.[1][2]

YER ALTI SUYUYLA İLİŞKİSİ

Kum ve çakıl içeren gevşek tortullarda su, taneler arasındaki boşluklarda bulunabilir. Suyun iletilme kolaylığı yalnız boşluk miktarına değil, tane boylanmasına ve kil ile silt oranına da bağlıdır. İyi boylanmış kum ve çakıl tabakaları önemli akiferler oluşturabilir; ancak her alüvyon birikiminin aynı su geçirgenliğine sahip olduğu varsayılamaz.[3]