Alfred Russel Wallace (1823–1913), İngiliz doğa bilimci, kâşif ve yazardır. Charles Darwin’den bağımsız olarak doğal seçilim yoluyla evrim fikrine ulaşmış; hayvanların coğrafi dağılımını inceleyen çalışmalarıyla da tanınmıştır. [1][2]
Yaşamı ve saha araştırmaları
Wallace, öğretmenlik yaptıktan sonra 1848’de Henry Walter Bates’le Amazon havzasına gitti. Örnekler toplayıp türlerin dağılımını araştırdı. İngiltere’ye dönerken bindiği geminin yanması ve batması sonucunda örneklerinin ve saha notlarının büyük bölümünü kaybetti. 1854’te Malay Takımadaları’nda yeni bir araştırma gezisine başladı; bölgede yaklaşık sekiz yıl kaldı ve çok sayıda örnek topladı. Hayvanların adalar arasındaki dağılımında belirgin farklılıklar gözlemledi. Asya kökenli faunayla Avustralya bölgesinin faunasını ayıran sınır, sonradan Wallace Çizgisi olarak anıldı. [1]
Doğal seçilim ve mirası
Wallace, 1858’de Ternate’de doğal seçilim üzerine geliştirdiği düşünceleri Darwin’e gönderdi. Darwin’in benzer yöndeki çalışmalarıyla birlikte iki bilim insanının metinleri aynı yıl Linnean Society’de sunuldu. Wallace’ın katkısı, doğal seçilim düşüncesinin Darwin’den bağımsız olarak da ortaya konduğunu gösterir; evrim kuramının tek başına yazarı olduğu anlamına gelmez. [1][2]
Wallace yalnızca evrim konusunda değil, biyocoğrafya ve doğa tarihi alanlarında da kitaplar ve makaleler yayımladı. İnsan zihninin ve ruhsal yaşamın doğal seçilimle bütünüyle açıklanamayacağını savunması, Darwin’le arasındaki görüş farklılıklarından biriydi. Bilimsel çalışmaları yanında toplumsal ve siyasal konularda da yazdı. Bu nedenle mirası, hem saha gözlemleri ve hayvan coğrafyasına katkılarıyla hem de doğal seçilim fikrini bağımsız biçimde geliştirmesiyle değerlendirilir. [1]