Alfred Tarski (14 Ocak 1901–27 Ekim 1983), matematiksel mantık, matematik ve felsefe alanlarında çalışmış Polonya doğumlu bir mantıkçı ve matematikçidir. Biçimsel dillerde doğruluk kavramının matematiksel çözümlemesi, model teorisi, küme kuramı ve cebir üzerine çalışmalarıyla tanınır [1]. Berkeley Matematik Bölümü, Tarski’nin araştırma alanları arasında mantık ve matematiğin temelleri, küme kuramı, ölçü kuramı ve cebiri sayar; üniversitedeki görev yılı olarak 1942’yi belirtir [2].
Yaşamı ve akademik çalışmaları
Tarski, o dönem Rus İmparatorluğu sınırları içindeki Varşova’da doğdu. Varşova Üniversitesi’nde matematik ve felsefe eğitimi aldı; 1924’te doktorasını tamamladı. 1939’da ABD’ye yaptığı yolculuk sırasında II. Dünya Savaşı başladı ve Polonya’ya dönemedi. Daha sonra Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de çalışarak mantık ve matematiğin temelleri alanında bir araştırma çevresinin gelişmesine katkıda bulundu [1]. Berkeley’de atanma yılı 1942 olarak kayıtlıdır [2].
Doğruluk ve mantığa katkıları
Tarski’nin semantik doğruluk yaklaşımı, biçimsel bir dildeki ifadeleri o dilin dışından tanımlamayı gerektirir. Nesne dili ile onu açıklayan üst dili ayırması, doğruluk kavramının matematiksel olarak incelenmesinde önemli bir yöntem sundu. “Kar beyazdır” gibi bir cümlenin doğruluğunu, karın gerçekten beyaz olması koşuluyla ilişkilendiren şema, yaklaşımın tanınan örneklerindendir [1]. Tarski ayrıca bir dilin kendi doğruluk kavramını tanımlamasına ilişkin sınırlara dair sonuçlarla anılır.
Çalışmaları doğruluk kuramıyla sınırlı kalmadı. Model teorisi, cebir, küme kuramı ve karar verilebilirlik sorunlarına katkıda bulundu. Stanford Felsefe Ansiklopedisi, onun mantıksal sonuç ve doğruluk konularındaki matematiksel karakterizasyonlarının yanı sıra model teorisi ve cebir çalışmalarını da öne çıkarır [1]. Tarski’nin yöntemlerinin felsefi anlamı ayrıca tartışılmıştır; matematiksel sonuçlar ile bunların felsefi yorumları aynı soru değildir [1].