Alkali metaller, periyodik tablonun 1. grubunda yer alan lityum, sodyum, potasyum, rubidyum, sezyum ve fransiyumdur. Hidrojen aynı grupta gösterilir; ancak metal olmadığı için alkali metal sayılmaz. Fransiyum son derece radyoaktiftir ve en uzun ömürlü izotopunun yarı ömrü yaklaşık 22 dakikadır.[1][2]
Özellikleri ve tepkimeleri
Bu elementlerin dış elektron düzeninde bir elektron bulunur; kimyasal tepkimelerde çoğunlukla bu elektronu vererek +1 yüklü iyon oluştururlar. Alkali metaller genellikle yumuşaktır ve birçok metalden daha düşük erime noktalarına sahiptir. Grup içinde bazı fiziksel özellikler düzenli değişim gösterse de her özellik için aynı basit eğilim geçerli değildir.[1]
Alkali metaller suyla tepkimeye girerek hidrojen gazı ve metal hidroksit oluşturabilir. Tepkime ısı açığa çıkarır; açığa çıkan ısı hidrojenin tutuşmasına yol açabileceğinden bazı koşullarda tehlikeli olabilir. Lityum, sodyum ve potasyumun suyla tepkimeleri karşılaştırıldığında reaktivitenin grup içinde arttığı gözlenir.[3][4]
Bulunuş ve kullanım
Bu elementler tepkimeye yatkın olduklarından doğada genellikle serbest metal hâlinde değil, bileşikler içinde bulunur. Fransiyumun kısa ömürlü ve radyoaktif olması, onun özelliklerinin araştırılmasını ve kullanımını sınırlar; RSC, elementin bilinen bir kullanım alanı olmadığını belirtir.[2]
Alkali metal elementleri ile bunların bileşikleri birbirinden ayrılmalıdır. Örneğin sodyum klorür bir bileşiktir; metalik sodyumla aynı madde değildir. Lityum pillerde kullanılırken, sodyum bileşikleri gıda ve sanayide farklı amaçlarla değerlendirilir. Bu uygulamalar, bütün grup üyelerinin aynı özelliklere veya aynı kullanım alanlarına sahip olduğu anlamına gelmez.[1]