Alman fiziği (Deutsche Physik), 1930’larda Nazi Almanyası’nda bilimsel kuramları ırkçı ve aşırı milliyetçi ideolojiyle değerlendiren hareketin adıdır. Bu terim Almanya’da yapılan bütün fizik çalışmalarını veya Alman fizikçilerin ortak görüşünü anlatmaz. Hareketle özellikle Nobel ödüllü fizikçiler Philipp Lenard ve Johannes Stark ilişkilendirilir. Savunucuları, kendilerini “Aryan” biliminin temsilcileri olarak sundu ve Einstein’ın görelilik kuramını “Yahudi fiziği” diye damgaladı.[1][2]
İdeolojik yaklaşım
Deutsche Physik’in itirazları, kuramları yalnızca matematiksel ve deneysel ölçütlerle tartışmıyordu; bilim insanlarının etnik kimliğini de bilimsel geçerlilik ölçütü gibi kullanıyordu. Hareketin söylemi, antisemitik dışlamayı ve Yahudi bilim insanlarının akademiden uzaklaştırılmasını destekledi.[2] Bu nedenle konu, fizik tarihi kadar Nazi döneminde bilim, siyaset ve üniversiteler arasındaki ilişkiyi de ilgilendirir.
Etkisi ve tarihsel bağlamı
Deutsches Museum’un araştırma projesi, 1933’ten sonra araştırma ve öğretim koşullarının hızla değiştiğini; fizikçilerin uyum, işbirliği, dışlanma ve göç deneyimlerinin incelenmesi gerektiğini vurgular. Proje, Yahudi üyelerin izini ve fizik topluluğunun Nazi devletiyle ilişkisini de ele alır.[1]
Yakın tarihli bir bilim tarihi çalışması ise Deutsche Physik’i, Nazi Almanyası’nda bile etkili olmayı amaçlayan, ancak bilim insanlarının tamamını temsil etmeyen, marjinal fakat sesini duyuran bir grup olarak niteler.[2] Bu ayrım önemlidir: hareketin ideolojik söylemi ile Alman fizik topluluğunun tüm faaliyetleri aynı şey değildir. Alman fizik tarihi; kuramların gelişmesinin yanı sıra kurumların değişimini, baskıyı, meslekten uzaklaştırmaları ve göçü de kapsar. Dolayısıyla bu başlık, bütün Alman fiziğini değil, belirli bir siyasal-akademik hareketi ifade eder.[1][2]