Amensalizm, iki türün etkileşiminde bir tarafın olumsuz etkilenirken diğer tarafın belirgin bir yarar ya da zarar görmediği ilişki türüdür. Ekolojik etkileşimleri gösteren işaretleme sisteminde bu durum (−, 0) biçiminde ifade edilir: eksi zarar gören tarafı, sıfır ise etkilenmediği varsayılan tarafı gösterir. Bu tanım, taraflardan birinin etkisiz kalmasının ölçülebildiği durumları anlatır. [1][2]
Örnekler ve sınırlar
Ekoloji literatüründe büyük kara hayvanlarının yürürken otları veya küçük omurgasızları ezmesi amensalizme örnek gösterilir. Penicillium küfünün ürettiği penisilinin bazı bakterileri baskılaması da sık anılan örneklerdendir. Ancak örnekleri sınıflandırırken, zarar gören organizmanın yanı sıra diğer tarafın etkileşimden etkilenip etkilenmediğini de değerlendirmek gerekir. [1] Bir organizmanın başka bir tür üzerinde olumsuz etkisinin bulunması, tek başına amensalizmi kanıtlamaz; etkilenmediği varsayılan taraf dolaylı olarak yarar veya zarar görebilir. Kimyasal etkileşimler de bağlama göre değişebilir: bitkilerin ürettiği maddeler başka bitkilerin gelişimini etkileyebilir, fakat bu etkiler her koşulda aynı sonucu doğurmaz. [2]
Diğer etkileşimlerden farkı
Amensalizm, bir türün yarar sağlarken diğerinin etkilenmediği kommensalizmden ayrılır. Rekabette ise iki taraf da olumsuz etkilenebilir. Ekolojik etkileşimlerin işaretlerle sınıflandırılması, bir etkileşimin belirli koşullardaki yönünü özetler; değişmez ve her ortamda geçerli bir etiket sağlamaz. [1][2] Nitekim kommensalizm üzerine bir derleme, amensalizmi bir tarafın zarar gördüğü, diğerinin etkilenmediği ilişki biçimi olarak ayırırken, etkileri sıfır kabul edilen ilişkiler hakkındaki bilginin sınırlı olduğuna dikkat çeker. [2] Bu nedenle amensalizmi incelerken türlerin varlığını ve yokluğunu karşılaştırmak, etkileşimin etkilerini iki taraf için de araştırmak gerekir. Bir tür çiftinin ilişkisi, çevre koşulları veya etkileşim biçimi değiştiğinde farklı bir sınıflandırmayla açıklanabilir. [1][2]