Uzay

Ana eksen

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

“Ana eksen” ifadesinin anlamı kullanıldığı alana göre değişebilir. Konik geometri bağlamında ise özellikle elipsin uzun eksenini anlatmak için kullanılır. Elipsin merkezinden geçen ve iki karşıt noktası eğrinin uçlarında bulunan bu eksen, kısa eksenden daha uzundur; odaklar da uzun eksenin doğrultusunda yer alır. Uzun eksenin yarısına yarı ana eksen denir ve çoğunlukla a ile gösterilir. Dolayısıyla tam eksen uzunluğu 2a’dır. [1]

Elips ve çember

Elipsin standart denkleminde büyük paydanın altındaki değişken, merkezli elipsin uzun ekseninin yatay mı dikey mi olduğunu gösterir. Elipsin kısa ekseni uzun eksene diktir. Çember, iki ekseni eşit uzunlukta olan özel bir elipstir; bu yüzden çemberde diğerinden daha uzun, ayrıcalıklı bir ana eksen bulunmaz. [1][2]

Hiperbol ve diğer konikler

Hiperbolde karşılık gelen eksen, genellikle enine eksen adıyla anılır. Merkezden geçer ve hiperbolün iki tepe noktasını birleştirir; odaklar bu eksen üzerinde bulunur. Elipsten farklı olarak merkez ile tepe noktaları arasındaki doğru parçası hiperbol eğrisinin üzerinde yer almaz: hiperbol iki ayrı koldan oluşur. Hiperbolün asimptotları da merkezden geçebilir, ancak eğrinin kolları bu doğrulara yaklaşır ve asimptotlar eksenlerle karıştırılmamalıdır. [2]

Parabol için yaygın terim “simetri ekseni”dir. Bu doğru tepe noktasından ve odaktan geçerek parabolü iki simetrik bölüme ayırır; elipsteki uzun eksen ya da hiperboldeki enine eksenle aynı geometrik role sahip değildir. Bu nedenle “ana eksen” ifadesi tek başına bütün koniklere değişmeden uygulanmamalıdır. Geometri bağlamında kullanıldığında, hangi eğrinin ve hangi eksen tanımının kastedildiği belirtilirse terim daha açık hâle gelir. [1][2]