Apsidal devinim, eliptik bir yörüngedeki en yakın ve en uzak noktaları birleştiren apsisler doğrusunun zamanla yön değiştirmesidir. Bu değişim, yörünge düzlemi içinde gerçekleşebilir; yörünge düzleminin yöneliminin değişmesi olan düğüm çizgisi deviniminden farklıdır. Güneş çevresindeki yörüngelerde yakın ve uzak noktalar günberi ve günöte; Dünya çevresindeki yörüngelerde yerberi ve yeröte olarak adlandırılır. [1]
Nedenleri
İdeal iki cisimli modelde yörünge elipsinin yönü sabittir. Gerçek sistemlerde başka cisimlerin kütleçekimi ve merkezî cismin küresel olmayan kütle dağılımı gibi etkiler apsisler doğrusunu döndürebilir. Dünya çevresindeki uydular için Dünya’nın basıklığı, apsis deviniminin nedenlerinden biridir; NASA Goddard’ın yörünge rehberi, bu etkiyi yörünge öğeleriyle ilişkilendirir. [1] İkili yıldızlarda yıldızların gelgit ve dönme kaynaklı biçim değişimleri de yörünge apsislerinin hareketiyle ilişkilidir. Bu hareket, çift yıldızların iç yapılarının incelenmesinde kullanılabilir. [2]
Güneş Sistemi ve ikili yıldızlar
Merkür’ün günberi noktasının zamanla yer değiştirmesi, apsidal devinimin bilinen örneklerindendir. NASA Goddard kaynağına göre gezegenlerin kütleçekimsel etkileri bu devinimin büyük bölümünü açıklar; Güneş’in etkisiyle oluşan görelilik katkısı da gözlenen hareketin açıklanmasında önem taşır. [3] Dolayısıyla Merkür’ün devinimi tek bir etkene bağlanamaz.
İkili yıldızlarda apsidal hareket, yörüngenin yönündeki değişimin gözlemlerinden çıkarılabilir. Çift yıldızların iç yapısı ve gelgit tepkileriyle bağlantılı araştırmalarda bu ölçümlerden yararlanılır; gözlenen devinimin farklı fiziksel nedenleri olabilir. [2] Yapay uydu yörüngelerinde ise apsislerin hareketi, yörünge hesapları ve görev tasarımında dikkate alınabilecek bir etkidir. NASA’nın rehberi, Dünya’nın basıklığının apsisler doğrusu üzerindeki etkisini açıklar. [1]