Arboretum, ağaçların ve diğer odunsu bitkilerin bir araya getirilip yetiştirildiği, bakımı yapılan canlı bitki koleksiyonudur. Bir kurumun ya da kuruluşun yönettiği arboretum, yalnızca ağaçların sergilendiği bir alan olmayabilir; koleksiyonun korunması, bilimsel araştırma ve kamusal eğitim de işlevleri arasında yer alabilir. Bazı arboretumlar büyük botanik bahçelerinin parçasıyken bazıları kampüs, park veya yerel ağaç koleksiyonu biçimindedir. [1][2]
Koleksiyon ve işlevler
Bir arboretumun koleksiyonunda farklı ağaç ve çalı türleri bulunabilir; kimi alanlar belirli türlere ya da ağaç gruplarına ağırlık verir. Bitkilerin etiketlenmesi ve düzenli biçimde yönetilmesi, koleksiyonun tanınmasını ve izlenmesini kolaylaştırır. ArbNet’in tanımında arboretum, ağaç ve diğer odunsu bitkilerin bakımına ve halkın bunlar hakkında eğitilmesine bağlılık gösteren bir kuruluşun yönettiği “canlı müze” olarak açıklanır. [1] Türlerin korunması, ağaçların ekolojisinin araştırılması ve eğitim programları kurumun amaçlarına göre değişebilir; her arboretumun aynı kapsamda araştırma yürüttüğü varsayılmamalıdır. [1][2]
Eğitim ve gelişim
Arboretumlar, ziyaretçilere farklı ağaçları gözlemleme ve bitkilerin ekolojik önemini öğrenme olanağı sağlayabilir. Ulusal Arboretum Canberra, ağaçların korunması, bilimsel araştırma ve eğitim amaçlarını kendi kurumsal tanımında vurgular; ayrıca terimin John Claudius Loudon tarafından 1833’te kullanıldığını belirtir. Bu tarihsel bilgi, arboretumların ilk kez o tarihte ortaya çıktığı anlamına gelmez: kavramın daha eski olduğu da aynı kaynakta ifade edilir. [2] Günümüzde arboretum adı farklı büyüklük ve yönetim biçimlerindeki alanlar için kullanılabilir; bir alanın niteliğini yalnızca adı değil, koleksiyonunun içeriği ve bakım-eğitim taahhütleri belirler. [1]