Matematik

Aritmetik

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Aritmetik, sayılarla hesaplama yapmayı ve temel sayısal işlemleri konu alan matematik alanıdır. Toplama, çıkarma, çarpma ve bölme bu alanın başlıca işlemleridir. Sayılar ile işlem işaretleri birlikte aritmetik ifadeler oluşturur. Bir ifadenin değerini bulmak, yalnız sayıları okumayı değil, işaretlerin anlamını ve işlemlerin hangi sırayla yürütüleceğini bilmeyi gerektirir.[1]

TEMEL İŞLEMLER

Toplamanın sonucu toplam, çıkarmanın sonucu fark, çarpmanın sonucu çarpım ve bölmenin sonucu bölüm olarak adlandırılır. Çarpma nokta veya çarpı işaretiyle; bölme ise bölü işareti, eğik çizgi ya da kesir çizgisiyle gösterilebilir. Farklı gösterimler aynı işlemi ifade edebildiğinden, kullanılan işaretin bağlamı doğru okunmalıdır.[1]

İŞLEM ÖNCELİĞİ

Bir ifadede önce parantez içleri, ardından üsler değerlendirilir. Çarpma ile bölme eşit önceliklidir ve soldan sağa yapılır; toplama ile çıkarma da kendi aralarında aynı kurala uyar. Örneğin 2 + 4 × 3 işlemi 14 ederken, (2 + 4) × 3 işlemi 18 eder. Parantez, işlemlerin gruplanışını değiştirir.[1]

BÖLMEDE SIFIR

Sıfırın sıfırdan farklı bir sayıya bölümü sıfırdır; bir sayının sıfıra bölünmesi ise temel aritmetikte tanımsızdır. Örneğin 8 ÷ 0 için, sıfırla çarpıldığında sekiz veren bir sayı bulunamaz. Bölme ile çarpma arasındaki ilişki, bölme sonuçlarını kontrol etmek için de kullanılır: bölüm ile bölenin çarpımı bölüneni vermelidir.[2]