Arkeen, Dünya tarihinin yaklaşık 4 milyar ile 2,5 milyar yıl öncesi arasındaki jeolojik eondur. Hadeen’den sonra, Proterozoik’ten önce gelir ve Prekambriyen’in bir bölümünü oluşturur. U.S. Geological Survey (USGS), Arkeen’i yaklaşık 4–2,5 milyar yıl öncesine tarihler. Bu çağın kayaçları, erken Dünya’nın kabuğu ve yaşamın geçmişini araştırmakta önem taşır. [1][2]
Zaman ölçeğindeki yeri
Uluslararası Stratigrafi Komisyonu’nun çizelgesinde Arkeen’in alt sınırı yaklaşık 4 milyar, üst sınırı 2,5 milyar yıl öncesidir. Eon, Eoarkeen, Paleoarkeen, Mezoarkeen ve Neoarkeen olarak dört döneme ayrılır. Bu zaman birimleri, jeolojik kayıtları düzenlemek için kullanılan ölçeğin parçalarıdır; sayısal yaş sınırları bilimsel çizelgelerde gösterilir. [2]
Arkeen’e ait kayaçlar Dünya’nın her yerinde aynı ölçüde korunmamıştır. Bu nedenle erken dönemlere ilişkin çıkarımlar, elde bulunan jeolojik örneklere dayanır. USGS’nin Prekambriyen zaman çizelgesi, erken kıtalar ve en eski yaşam gibi olayları bu geniş zaman aralığıyla ilişkilendirir; aynı zamanda erken Dünya tarihinin bilimsel araştırmalarla gelişen bir bilgi alanı olduğunu vurgular. [3]
Yer ve yaşam tarihindeki önemi
Arkeen kayaçları, erken kabuk, okyanuslar ve gezegenin jeolojik koşulları hakkında kanıtlar sunar. Bu kanıtların yorumlanması, o dönemdeki süreçlerin bugünkü Dünya’yla ne ölçüde benzer olduğunu anlamaya yardımcı olur; ancak erken levha tektoniğinin başlangıcı ve biçimi konusunda araştırmalar sürmektedir. Arkeen kayaçlarında yaşamın erken dönemleriyle ilişkilendirilen izler bulunur. Bunların yaşını ve biyolojik niteliğini değerlendirmek güç olabilir. USGS çizelgesinde oksijenlenme gibi daha sonraki gelişmeler Arkeen’den sonraki Proterozoik zamanla ilişkilendirilir; dolayısıyla bu eonun tamamını oksijenli atmosfer dönemi olarak tanımlamak yanıltıcıdır. [2][3]