Arnavut kaldırımı, taş parçalarının yol veya sokak yüzeyini kaplayacak biçimde döşenmesiyle oluşan geleneksel bir kaplama türüdür. Ancak bu ad, her yerde aynı boyutta ve biçimde taşlarla yapılan tek bir döşeme tekniğini anlatmaz. Tarihî sokaklarda granit blok, yuvarlak çakıl taşı, tuğla ve başka malzemelerle yapılmış farklı kaplamalar görülebilir. [1][2]
Taş türleri ve döşeme biçimleri
Taşın doğal ya da işlenmiş olması, biçimi ve yüzeyde nasıl yerleştirildiği kaplamanın görünüşünü ve kullanım özelliklerini etkiler. Philadelphia’nın tarihî sokaklarında granit, Belçika taşı, tuğla, cobblestone olarak anılan yuvarlak taşlar ve ahşap gibi farklı yüzey malzemeleri belgelenmiştir. Bu örnekler, tarihî kent döşemelerinin tek bir malzemeyle sınırlı olmadığını gösterir. Nantucket’ta ise kıyıdan toplanmış yuvarlak taşlarla yapılan yolların yanı sıra el aletleriyle işlenmiş şist ve granit bordür taşları ile büyük kaldırım taşları da tarihî kaplama mirasının parçalarıdır. [1][2]
Tarihî sokaklar ve korunması
Taş döşemeler, asfaltın yaygınlaşmasından önce sokaklarda kullanılan kaplamalardandı; günümüzde bazı yerlerde tarihî kent dokusunun parçası olarak korunur. Philadelphia, tarihî sokakları belirli bir koruma bölgesi içinde tanımlıyor ve onarım çalışmalarını bu yolların malzemelerine göre yürütüyor. Kentin kayıtları, tarihî sokakların hem altyapı hem de geçmiş dönemlerin görsel izi olarak önem taşıdığına dikkat çekiyor. [1]
Koruma yalnızca yüzey taşlarını yerinde tutmakla sınırlı değildir: onarım ve kazıların mevcut kaplamayla uyumlu yapılması da gerekir. Nantucket’ın rehberi, yolların ve diğer taş döşemelerin yerel miras değerini vurgular. Bu örneklerden hareketle, “Arnavut kaldırımı” ifadesini bütün tarihî taş sokakları aynı yapım biçimiymiş gibi kullanmamak; taş türünü ve döşeme biçimini mümkün olduğunda ayrıca belirtmek daha açıklayıcıdır. [2]