Arsenik (As), atom numarası 33 olan ve periyodik tablonun 15. grubunda bulunan bir elementtir. Genellikle metaloid olarak sınıflandırılır. Gri, metalik görünüşlü biçimi kırılgan ve kristallidir; elementin farklı biçimlerinin özellikleri aynı değildir. Arsenik doğada element hâlinde az miktarda, daha yaygın olarak minerallerde ve başka elementlerle oluşturduğu bileşiklerde bulunur. [1][2]
Doğada bulunması ve tarihçesi
Arsenopirit, arsenik içeren yaygın minerallerden biridir; realgar ve orpiment de arsenik sülfür mineralleridir. Arsenik çoğunlukla bakır ve kurşun cevherlerinin işlenmesi sırasında yan ürün olarak elde edilir. Arsenik bileşiklerinin kullanımı eski dönemlere uzanır: tarihsel kaynaklarda metal işlemeyle ilişkili uygulamalar ve pigment kullanımı aktarılır. Elementin keşfi, 13. yüzyılda Albertus Magnus’a atfedilir. [1]
Kullanım alanları ve özellikleri
Arsenik, özellikle galyum arsenit gibi bileşiklerin kullanıldığı yarı iletken teknolojisinde önem taşır. Galyum arsenit, elektronik ve optoelektronik aygıtlarda değerlendirilebilir. Arsenik bileşikleri ayrıca özel cam üretimi ve ahşap koruma gibi alanlarda kullanılmıştır. Tarih boyunca böcek ilaçlarında ve zehir olarak da kullanılmış bazı bileşiklerin günümüzdeki kullanım ve denetim koşulları bileşiğe göre değişir. Elementel arsenik ile arsenik bileşiklerini tek bir maddenin özelliklerine indirgemek doğru değildir. [1][2]
Arsenik ve bileşiklerinin birçoğu zehirlidir; etkiler kimyasal biçime ve maruz kalma koşullarına bağlı olarak değişir. Bazı deniz ürünlerinde organik arsenik biçimleri bulunur; bunlar inorganik biçimlerle aynı şekilde değerlendirilmez. Arsenik, insan beslenmesinde kesin olarak gerekli kabul edilen bir element değildir; çok düşük miktarlarda olası biyolojik rolü hakkındaki görüşler kesinleşmiş sayılmaz. Bu nedenle arsenik içeren maddeler hakkında genel bir yargı kurarken bileşiğin türü ve kullanım bağlamı önem taşır. [1][2]