Dilbilim

Artdişyuvasıl ünsüz

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Artdişyuvasıl ünsüz, dilin ön bölümünün dişyuvasının hemen arkasındaki bölgeye yaklaştırılmasıyla oluşturulan konuşma sesidir. Uluslararası Fonetik Alfabe çizelgesinde artdişyuvasıl bölge, dişyuvasıl ve geriye kıvrımlı boğumlanma yerleri arasında gösterilir.[1] Türkçedeki “ş” ve “j” sesleri bu bölgedeki sürtünmeli ünsüzlere örnek verilebilir.

BOĞUMLANMA ÖZELLİĞİ

Bu ünsüzlerde hava akımı ağız içindeki dar geçitten sürtünerek çıkar. IPA çizelgesinde ötümsüz artdişyuvasıl sürtünmeli ses [ʃ], ötümlü karşılığı ise [ʒ] simgesiyle gösterilir; bir hücrenin solundaki simge ötümsüz, sağındaki simge ötümlüdür.[2] Boğumlanma yeri komşu dişyuvasıl ve damaksıl seslerden farklıdır, ancak diller arasında dilin biçimi ve temas noktası değişebilir. Bu nedenle fonetik betimlemede yalnız yazıdaki harfe değil, gerçek söyleyişe bakılır.