Atlantik Ortası Sırtı, Atlas Okyanusu’nun ortasından kuzeyden güneye uzanan, okyanus ortası sırt sisteminin büyük bir bölümüdür. Deniz tabanında yükselen bu dağlık kuşak, Kuzey Amerika ile Avrasya levhalarını kuzeyde; Güney Amerika ile Afrika levhalarını güneyde birbirinden ayıran ıraksak sınırlarla ilişkilidir. Sırt boyunca levhalar birbirinden uzaklaşır. [1][2]
Oluşumu ve yapısı
Levhalar ayrılırken manto kaynaklı erimiş kayaç deniz tabanına yükselir, soğur ve yeni okyanus kabuğu oluşturur. Bu süreç deniz tabanı yayılması olarak adlandırılır. Yeni kabuk sırt ekseninden uzaklaştıkça yaşlanır; böylece sırt çevresindeki jeolojik kayıtlar okyanus tabanının oluşumunu incelemeye yardımcı olur. [2] NOAA’ya göre Atlantik Ortası Sırtı yavaş yayılır; sırtın orta kesimlerinde, tepe boyunca uzanan belirgin bir yarık vadisi bulunur. Sırt biçimi yayılma hızına göre değişebildiğinden, her okyanus ortası sırtı aynı yapıda değildir. [1]
Jeolojik etkinlik ve önemi
Iraksak levha sınırlarında magma yükselmesi ve volkanizma görülür; bu bölgelerde depremler de meydana gelebilir. NOAA, levha sınırlarında yeni okyanus kabuğunun oluştuğunu ve Atlantik Ortası Sırtı’nın bu tür sınırların örneği olduğunu açıklar. [2] Sırtın bazı bölümleri deniz seviyesinin üzerine çıkar. İzlanda, Kuzey Amerika ve Avrasya levhalarının ayrıldığı sırt kuşağının üstünde yer alır; bu nedenle kara üzerinde levha ayrılması ve volkanik etkinliğin incelenebildiği bir bölgedir. [3]
Atlantik Ortası Sırtı, deniz tabanının nasıl oluştuğunu ve tektonik levhaların nasıl hareket ettiğini araştırmak için önemlidir. Sırt, tek seferlik bir jeolojik oluşum değil, levhaların ayrılmasıyla ilişkili süreçlerin sürdüğü geniş bir kuşağın parçasıdır. Bununla birlikte, sırt boyunca derinlik, volkanik etkinlik ve deniz tabanı biçimi yerel koşullara göre değişir.