Atmosfer (atm), basınç için kullanılan SI dışı bir ölçü birimidir. Standart atmosferin değeri kesin olarak 101 325 paskal (Pa), yani 101,325 kilopaskaldır. Bu tanımlı değer, belirli bir yerde ölçülen hava basıncının mutlaka 1 atm olduğu anlamına gelmez; gerçek atmosfer basıncı koşullara ve konuma göre değişebilir. IUPAC, atmosferi SI dışı basınç birimi olarak tanımlar. [1]
Tanımı ve dönüşümler
1954’te 10. Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı (CGPM), standart atmosfer tanımını genel kullanım için kabul etti. Kararda bir standart atmosfer, santimetrekare başına 1 013 250 dyn olarak; eşdeğer biçimde metrekare başına 101 325 newton olarak verildi. Pascal, metrekare başına newton olduğundan bu eşitlik 101 325 Pa sonucunu verir. [2]
Bir atmosfer 1,01325 bar’a eşittir. Basınç başka birimlerle de ifade edilebilir; ancak dönüştürme yaparken kullanılan birimlerin tanımlarını ayırt etmek gerekir. Bilimsel sonuçları karşılaştırmak için atm değerini SI basınç birimi olan paskal veya onun katı olan kilopaskal cinsinden belirtmek yararlıdır. [1]
Kullanımı ve kavram ayrımı
Atmosfer birimi, kimya ve fizikte gaz basınçlarını veya deney koşullarını belirtmek üzere kullanılabilir. Buradaki “standart”, ölçü biriminin belirli ve sabit bir değere sahip olduğunu anlatır; ölçüm yapılan ortamın kendiliğinden standart koşullarda bulunduğunu değil. Bir deney koşulu tarif edilirken basınçla birlikte sıcaklık gibi değişkenlerin de ayrıca belirtilmesi gerekebilir. [1]
“Atmosfer” sözcüğü ayrıca Dünya’yı çevreleyen gaz örtüsü veya hava basıncı anlamında kullanılır. Bunlar, atm biriminden farklı kavramlardır. Birimi doğru yorumlamak için bağlamda basıncın atm cinsinden verilmiş bir ölçüm mü, yoksa gezegen atmosferine ya da değişken hava basıncına ilişkin bir anlatım mı olduğuna bakılır. [1][2]