Avogadro sayısı, bir mol içinde bulunan belirtilmiş temel varlıkların sayısını ifade eden 6,02214076 × 10²³ değeridir. Sayılan varlıklar atom, molekül, iyon, elektron, başka parçacıklar veya açıkça belirtilmiş parçacık grupları olabilir. Bu sayı, SI sisteminde mol başına ifade edilen Avogadro sabitinin sayısal değeridir; sabitin birimi mol⁻¹’dir. [1]
Mol ile ilişkisi
Mol, madde miktarının SI birimidir. Bir mol, tam olarak 6,02214076 × 10²³ belirtilmiş temel varlık içerir. Örneğin bir mol su denildiğinde, belirtilen varlık su molekülleridir; atom mu, molekül mü yoksa iyon mu sayıldığı açıkça belirtilmelidir. Avogadro sabiti, parçacık sayısı ile mol cinsinden madde miktarı arasındaki dönüşümü sağlar: parçacık sayısı, madde miktarının Avogadro sabitiyle çarpımına eşittir. [1]
Adı ve tanımın gelişimi
Amedeo Avogadro, aynı sıcaklık ve basınçtaki eşit gaz hacimlerinin eşit sayıda molekül içerdiği varsayımıyla tanınır. Ancak Avogadro bugünkü sabit değeri ölçüp belirlemedi. Onun adı, gazlar ve moleküller üzerine düşüncelerinin sonraki kimya gelişmelerindeki etkisi nedeniyle bu sabite verildi. NIST’in tarihçe anlatımına göre Avogadro adı verilen sayı kavramı daha sonra ortaya çıktı; molün SI’ya 1971’de eklenmesiyle “Avogadro sabiti” adı kullanılmaya başlandı. [2]
Molün önceki tanımı, belirli sayıda karbon-12 atomunun kütlesine dayanıyordu. 2018’de kabul edilen ve 20 Mayıs 2019’da yürürlüğe giren SI değişikliği ise molü Avogadro sabitinin kesin sayısal değerine bağladı. Bu nedenle mol artık karbon-12’nin belirli kütlesine göre değil, belirtilen temel varlıkların sabit sayısına göre tanımlanır. [1][2]
Kimyada Avogadro sayısı, ölçülebilir madde miktarları ile atom ve molekül ölçeğindeki parçacık sayıları arasında bağ kurar. “Avogadro sayısı” genellikle sayısal değeri, “Avogadro sabiti” ise aynı niceliğin mol⁻¹ birimli SI sabitini anlatır. [1]