Avrupa Birliği’nin birinci derece İBBS’si, Eurostat’ın NUTS sınıflandırmasındaki NUTS 1 düzeyine karşılık gelir. NUTS, AB ülkelerinin topraklarını bölgesel istatistikleri toplamak, düzenlemek ve karşılaştırmak üzere ortak bir hiyerarşi içinde sınıflandırır. Eurostat, NUTS 1’i büyük sosyoekonomik bölgeler; NUTS 2’yi bölgesel politikalar için temel bölgeler; NUTS 3’ü ise daha küçük istatistiksel bölgeler olarak açıklar. [1]
Sınıflandırmadaki yeri
NUTS hiyerarşisi üç bölgesel düzeyden oluşur: her üye ülke NUTS 1 birimlerine, bunlar NUTS 2 birimlerine, NUTS 2 birimleri de NUTS 3 birimlerine ayrılır. Sınıflandırma Yönetmeliği, belirli bir toprak biriminin birden fazla NUTS düzeyinde yer alabilmesine izin verir. Bu yapı, ülke içindeki bölgesel verilerin ortak kodlarla sunulmasını ve farklı ülkeler arasında incelenmesini kolaylaştırır. [1][2]
NUTS 1 birimleri her ülkede aynı idari statüye sahip yönetim kademeleri değildir. Yönetmelik, sınıflandırmada mevcut idari birimlerin kullanılmasını esas alır; uygun ölçekte idari birim bulunmadığında bitişik küçük birimler birleştirilerek istatistiksel bölgeler oluşturulabilir. Bu nedenle NUTS 1’in sınırları ülkenin idari bölünmeleriyle örtüşebilir, fakat her durumda böyle olmak zorunda değildir. [2]
Kullanımı ve sürümleri
NUTS, Avrupa bölgesel istatistiklerinin uyumlaştırılmasında ve bölgelerin sosyoekonomik çözümlemesinde kullanılır. Eurostat’a göre uyum politikası desteğine uygun bölgeler NUTS 2 düzeyinde tanımlanır; dolayısıyla NUTS 1 ile NUTS 2’nin politika işlevleri aynı değildir. [1]
Sınıflandırma mevzuatla düzenlenir ve zaman içinde değiştirilebilir. Eurostat’ın yayımladığı bilgilere göre NUTS 2024 sınıflandırması 1 Ocak 2024’te yürürlüğe girmiştir; NUTS 2027 sürümünün geçerlilik tarihi ise 1 Ocak 2027’dir. Bölgesel bir veri aktarılırken kullanılan sürümün belirtilmesi, sınır ve kod değişikliklerinden kaynaklanabilecek karşılaştırma sorunlarını azaltır. [1][2]