Avrupa Peyzaj Sözleşmesi, peyzajın korunmasını, yönetimini ve planlanmasını kamu politikalarının parçası olarak ele alan uluslararası bir antlaşmadır. Avrupa Konseyi bünyesinde hazırlanan sözleşme, yalnızca olağanüstü doğal güzellikleri veya koruma altındaki yerleri değil, kentsel ve kırsal alanlardaki gündelik çevreyi de kapsar. Floransa’da imzaya açıldığı için Floransa Sözleşmesi adıyla da bilinir. [1][2]
Kabulü ve kapsamı
Sözleşme 20 Ekim 2000’de Floransa’da imzaya açıldı ve 1 Mart 2004’te yürürlüğe girdi. 2016’da kabul edilen değişiklik protokolü 1 Temmuz 2021’de yürürlüğe girdi; antlaşmanın adı bu süreçte Avrupa Konseyi Peyzaj Sözleşmesi olarak değişti. Protokol, Avrupa dışındaki devletlerin de sözleşmeye katılmasına olanak sağlamayı amaçlar. [1][2]
Sözleşmede peyzaj, insanlar tarafından algılanan ve doğal süreçlerle insan faaliyetlerinin etkileşimi içinde zamanla değişen bir alan olarak değerlendirilir. Bu tanım, peyzajı yalnızca manzara ya da estetik değerle sınırlandırmaz; yerleşimlerin, kırsal alanların ve dönüşüm geçiren çevrelerin de ele alınmasını sağlar. [1]
Amaçlar ve uygulama
Taraflar, peyzajı hukuk ve kamu politikalarında tanımayı; peyzaj politikaları oluşturmayı ve halkın katılımını desteklemeyi taahhüt eder. Sözleşmenin temel çalışma alanları koruma, yönetim ve planlamadır. Koruma, belirli peyzaj özelliklerini sürdürmeye; yönetim, değişim karşısında peyzajı gözetmeye; planlama ise gelecekteki dönüşümleri öngörüp yönlendirmeye odaklanır. [1]
Ülkeler peyzajları belirleyip değerlendirebilir, kalite hedefleri koyabilir ve eğitim ile farkındalık çalışmalarını destekleyebilir. Uygulama ulusal düzenlemelere göre yürütülür; sözleşme ayrıca sınır aşan işbirliğini ve deneyim paylaşımını teşvik eder. [1][2]