Ay kütlesi, Dünya’nın doğal uydusu Ay’ın toplam kütlesidir. NASA Goddard’ın Ay bilgi çizelgesinde bu değer 0,07346 × 10²⁴ kilogram, başka bir deyişle yaklaşık 7,346 × 10²² kilogram olarak verilir. Aynı çizelge, Ay kütlesinin Dünya kütlesinin yaklaşık 0,0123’ü, yani yüzde 1,23’ü olduğunu belirtir. Kütle, cismin madde miktarıyla ilişkili bir özelliktir; ağırlık ise bulunduğu yerdeki kütleçekim alanına bağlı kuvvettir. Bu nedenle Ay’ın kütlesi ile Ay yüzeyindeki bir cismin ağırlığı aynı kavram değildir. [1]
Kütlenin belirlenmesi
Ay’ın kütlesi, Dünya’daki bir terazide doğrudan tartılarak ölçülmez. Gökbilimciler kütleçekim alanını ve bu alanın yörüngedeki cisimlerin hareketlerine etkisini ölçerek Ay’ın kütleçekim parametresini hesaplar. NASA’nın GRAIL görevi, Ebb ve Flow adlı iki uzay aracının arasındaki uzaklıktaki küçük değişimleri hassas biçimde ölçerek Ay’ın kütleçekim alanını haritaladı. Bu ölçümler, yalnızca ortalama kütleyi değil, kütlenin Ay içinde ve yüzey altında nasıl dağıldığına ilişkin ayrıntıları da araştırmaya yardımcı oldu. [2]
Kütle dağılımı ve kütleçekim
Ay’ın toplam kütlesi tek bir sayıyla özetlenebilse de içindeki madde her yerde aynı biçimde dağılmamıştır. GRAIL haritalarında kütle fazlalığı ve eksikliğiyle ilişkili kütleçekim farklılıkları saptanmıştır. Büyük çarpma havzalarının altındaki yoğun bölgeler, “mascon” adı verilen kütle yoğunlaşmalarıdır. Bu farklılıklar Ay çevresinde dolanan uzay araçlarının hareketlerini etkileyebilir; NASA, GRAIL ölçümlerinin bu düzensizlikleri ayrıntılı biçimde ortaya çıkardığını bildirir. [2][3]
Kütle değerinin yazımındaki son basamaklar kullanılan ölçüm ve yuvarlamaya göre değişebilir. Bu nedenle bilimsel kaynaklarda hem yaklaşık 7,35 × 10²² kilogram biçimi hem de daha fazla basamak içeren değerler görülebilir. Bu gösterimler, Ay kütlesinin farklı olduğu anlamına gelmez; yalnızca sayısal hassasiyetin farklı sunulduğunu belirtir. [1]