Ay teorisi, astronomide Ay’ın hareketlerini ve bu hareketlerin hesaplanmasını ele alan kuramsal ve matematiksel çalışmaları anlatır. Terim, Ay’ın nasıl oluştuğuna ilişkin köken açıklamalarıyla karıştırılmamalıdır: burada konu, Ay’ın yörüngesel hareketi ve gökyüzündeki konumunun değişimidir. Ay hareketlerinin incelenmesi, tarih boyunca zaman ölçümü ve astronomik gözlemlerle bağlantılı olmuştur. [1]
Hareket ve evreler
Ay’ın gökyüzündeki görünümü, Güneş’e göre konumunun değişmesiyle oluşan evre döngüsünü içerir. Cambridge University Press’te yayımlanan Laplace metninin “Lunar Theory” bölümünde, Ay’ın evreleri sinodik hareketiyle, yani Güneş’e göre hareketiyle açıklanır. Yeniaydan hilale, ilkdördünden dolunaya uzanan görünür değişim bu göreli konumla ilişkilidir. Dolayısıyla Ay teorisi yalnızca bir yörünge çizmekten ibaret değildir; gözlenen hareketleri kavramsal ve hesaplamalı olarak açıklama girişimidir. [1]
Tarihsel modeller
Ay’ın konumunu öngörmeye yönelik modeller zaman içinde değişmiş, aynı gözlemleri açıklamak için farklı hesaplama yöntemleri geliştirilmiştir. Nicholas Kollerstrom’un UCL’deki doktora çalışması, Jeremiah Horrocks’un 1630’larda oluşturduğu erken İngiliz Ay teorisinin John Flamsteed tarafından yayımlanmasını ve Isaac Newton’un 1702’de sunduğu modelin daha sonraki gelişimini inceler. Çalışma, Newton’un 1702 modelini, 1713 tarihli Principia’da yer alan Ay teorisinin öncülü olarak değerlendirir; ayrıca bu yöntemin sonradan kütleçekim kuramından türetilen modellerle aynı şey olmadığını vurgular. [2]
Bu tarihsel örnekler, “Ay teorisi”nin tek ve değişmez bir formül değil, Ay hareketlerini açıklamak için farklı dönemlerde kurulmuş modelleri kapsadığını gösterir. [1][2]