Bâbîlik, Seyyid Ali Muhammed'in Bâb unvanıyla 1844'te İran'da başlattığı dinî harekettir. Arapçada kapı anlamındaki bu unvan, onun dinî görevini ifade etmek için kullanılmıştır. Hareket, Şiraz'dan yayılan yeni bir vahiy iddiası çevresinde gelişti; Bâb'ın ilk takipçileri, öğretilerini başka insanlara ulaştırmayı üstlendi ve yeni bir topluluk oluşturdu.[1]
Şİİ ÇEVREDEKİ KÖKENLER
Bâbîlik, On İki İmam Şiiliği içindeki Şeyhî çevrenin beklentileriyle bağlantılı olarak ortaya çıktı. Seyyid Kâzım Reştî'nin takipçileri arasında beklenen dinî şahsiyetin yakında belireceği düşüncesi vardı. Ali Muhammed'in çağrısı bu çevrede karşılık buldu. İlk on sekiz takipçi, hareketin erken yayılmasında görev aldı ve özel bir topluluk olarak anıldı.[2]
BEYÂN VE YENİ VAHİY
Bâb'ın öğretilerini içeren başlıca metinlerden biri Beyân'dır. Bu öğretide yeni bir dinî dönemin başladığı ve önceki hükümlerin yerini yeni düzenlemelerin aldığı savunulur. Bâb ayrıca kendisinden sonra ortaya çıkacak daha büyük bir dinî şahsiyetten söz eder. Bu beklenti, hareketin sonraki yorumlarında ve Bahâîliğin oluşumunda belirleyici yer tutar.[1][2]
İDAM VE SONRAKİ AYRILIK
Bâb, İran'daki dinî ve siyasal muhalefetin ardından 1850'de Tebriz'de idam edildi. Takipçileri arasında daha sonra liderlik ve beklenen şahsiyetin kimliği konusunda ayrılıklar oluştu. Bahâullah'ın çağrısını benimseyenler Bahâî topluluğunu oluştururken Mirza Yahyâ Subh-i Ezel'i izleyen ayrı bir kol da kaldı. Bu nedenle Bâbîlik ile Bahâîlik aynı tarihsel aşamayı anlatmaz.[1][2]