Başkahraman, bir anlatıda olayların ve çatışmanın ağırlık kazandığı karakterdir. Oregon State Üniversitesi’nin edebiyat terimleri rehberi, başkahramanı eylemi yönlendiren ve kaderi anlatı açısından önem taşıyan kişi olarak açıklar; karakterin çoğu zaman anlatının duygusal merkezinde bulunduğunu da belirtir. [1] Bu kavram, karakterin mutlaka erdemli, güçlü ya da seyircinin sevdiği biri olduğu anlamına gelmez.
Anlatıdaki işlevi
Başkahramanın amaçları, seçimleri ve karşılaştığı sonuçlar olayların ilerleyişinde önemli rol oynayabilir. Bazı eserlerde onu belirlemek kolayken, çok karakterli veya topluluk anlatılarında merkezî ağırlık birden fazla kişiye dağılabilir. Oregon State rehberi, Romeo ve Juliet’i iki başkahramanın bulunduğu bir anlatı örneği olarak verir. Ayrıca eserin başlığının başkahramanı göstermeyebileceğine dikkat çeker. [1]
Başkahraman ile anlatıcı aynı kavram değildir: anlatıcı, olayları aktaran ses veya anlatım konumudur; başkahraman ise anlatılan olaylarda yer alan karakterdir. Bu nedenle karakterin kim olduğunu belirlerken yalnızca kimin konuştuğuna ya da ilk kimin göründüğüne bakmak yeterli olmaz. Olay örgüsünün kimin deneyimine ağırlık verdiği ve kimin seçimlerinin çatışmayı etkilediği birlikte değerlendirilir.
Kahraman ve anti-kahraman
“Kahraman” sözcüğü çoğu kullanımda cesaret veya olumlu ahlaki nitelikler çağrıştırır; “başkahraman” ise öncelikle anlatıdaki işlevi belirtir. Bu yüzden başkahraman kusurlu, itici ya da geleneksel kahraman özelliklerinden yoksun olabilir. Oregon State rehberi, bu tür kişileri anti-kahraman başkahramanlar olarak ele alır. [1] National Endowment for the Arts’ın karakter gelişimi dersinde de başkahramanın anlatı boyunca önemli bir değişim geçirebileceği, ancak karakterlerin başarı ya da başarısızlıklarının farklılaşabileceği vurgulanır. [2]
Dolayısıyla başkahraman, “en iyi” ya da “en güçlü” kişi için değil, anlatının merkezî karakterini veya karakterlerini tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Bu merkez, eserin türüne ve kurduğu anlatı yapısına göre değişebilir. [1][2]