Bakı, coğrafyada bir yamaç yüzeyinin hangi yöne dönük olduğunu, başka bir deyişle aşağı eğim yönünü belirtir. Eğimden farklıdır: eğim arazinin ne kadar dik olduğunu, bakı ise hangi yöne baktığını ifade eder. ABD Tarım Bakanlığı’nın Toprak Etütleri El Kitabı, bakıyı yüzeyin baktığı yön olarak tanımlar ve bu yönün gerçek kuzeyden saat yönünde 0 ile 360 derece arasında ölçülebileceğini belirtir. Coğrafi bilgi sistemlerinde bakı, arazi yükselti verilerinden türetilen değişkenlerden biridir. [1][2]
Güneş ve yerel koşullar
Bakı, yamaçların aldığı güneş ışınımı ve dolayısıyla yerel toprak koşullarıyla ilişkili olabilir. Kuzey Yarımküre’nin orta enlemlerinde güneye dönük yamaçlar çoğu durumda daha fazla güneş alırken kuzeye dönük yamaçlarda bu miktar daha düşük olabilir. Bu fark toprak sıcaklığı, buharlaşma, kar birikimi ve bitki gelişimi gibi özellikleri etkileyebilir. Ancak etkinin derecesi enlem, eğim, mevsim ve çevredeki topoğrafya gibi koşullara bağlıdır; bakı tek başına bir yerin iklimini ya da bitki örtüsünü açıklamaz. [1]
Haritalama ve sınırlılıklar
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu bakıyı, 0–360 derece arasında kuzeyden saat yönünde ölçülen pusula yönü olarak tanımlar ve arazi verilerinden oluşturulmuş bakı katmanları yayımlar. Bakı haritaları, eğim ve yükselti gibi diğer değişkenlerle birlikte arazi incelemelerinde kullanılabilir. Düz yüzeylerde aşağı eğim yönü bulunmadığından bakı belirlemek anlamlı olmayabilir. Harita çözünürlüğü ve yükselti verilerinin niteliği de hesaplanan yön bilgisini etkileyebilir. Türkiye’de de yamaç yönü, özellikle güneşlenme ve yerel toprak koşulları incelenirken değerlendirilir; sonuçlar yerel coğrafi koşullara göre değişir. [1][2]