Baobab, Adansonia cinsindeki ağaçların ortak adıdır; dolayısıyla tek bir türü değil, birden fazla türü kapsar. Cins Malvaceae familyasında yer alır. Afrika baobabı olarak bilinen Adansonia digitata, cinsin tanınmış türlerinden biridir ve tropikal Afrika ile Güney Afrika’nın yanı sıra Arap Yarımadası’nda doğal olarak yayılış gösterir. Tür, mevsimsel olarak kurak tropikal bölgelerde yetişir. [1][2]
Yapısı ve üremesi
Afrika baobabı, çok kalın gövdesi ve kurak mevsimde yapraklarını dökmesiyle dikkat çeker. Yaprakları el biçimini andıran parçalı bir yapı gösterir; digitata adı da bu el benzeri biçime gönderme yapar. Ağacın büyük, beyaz çiçekleri açtıktan sonra meyveleri gelişir. Güney Afrika Ulusal Biyoçeşitlilik Enstitüsünün bitki profiline göre çiçeklerin başlıca tozlaştırıcıları yarasalardır. Meyve kapsülünde tohumlar ve bunları çevreleyen unumsu posa bulunur. [2]
Ekoloji ve insanlarla ilişkisi
Adansonia digitata, düşük yağış alan sıcak bölgelerde, özellikle kuru ve iyi drene olan topraklarda yetişebilir. Gövdesinin büyüklüğü ağacın en ayırt edici görsel özelliklerinden biridir; ancak baobabların biçimi ve boyutu yetiştikleri koşullara göre değişebilir. Türe ilişkin kaynaklar, yaprakların sebze olarak kullanıldığını; meyve posası ve tohumların da yöresel gıda kullanımlarına konu olduğunu kaydeder. Lifli kabuk, bazı bölgelerde ip ve başka el işi ürünleri için değerlendirilmiştir. Kullanımlar yöreye ve topluluklara göre farklılık gösterir. [2]
Baobab adı cins genelinde kullanılsa da, yaşam alanı veya özellikleri anlatılırken hangi türün kastedildiğini belirtmek gerekir. Örneğin Afrika baobabının yayılış bilgisi, bütün Adansonia türlerinin dağılımı olarak sunulmamalıdır. Kew’in bitki veri tabanı A. digitata’yı kabul edilen bir tür olarak tanımlar ve doğal yayılışını ayrı kaydeder; böylece tür bilgisi ile cins düzeyindeki genel ad birbirinden ayrılır. [1]