Bazalt, genellikle koyu renkli, demir ve magnezyum bakımından zengin, silis oranı görece düşük volkanik bir kayaçtır. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu, bazalt için silis oranını yaklaşık yüzde 45–53 olarak verir; kayaç çoğunlukla ince tanelidir ve yüzeye çıkan lavın soğumasıyla oluşur. Bazaltik lav, silisçe daha zengin andezit ve dasit lavlarından genellikle daha akışkandır. Okyanus tabanının büyük bölümü bazalttan oluşur. [1][2]
Oluşumu ve bileşimi
Bazaltın oluşumunda, yerkabuğunun altındaki mantonun kısmen erimesiyle meydana gelen bazaltik magma önemli bir kaynak oluşturur. Magma yüzeye çıkıp lav hâline geldikten sonra soğuyarak katılaşabilir. Bu nedenle bazalt, püskürük kayaçlar arasında yer alır. Koyu renk ve demir-magnezyum zenginliği, kayaçta mafik bileşimin öne çıkan özellikleridir. Ancak renk tek başına kayaç türünü belirlemeye yetmez; sınıflandırmada mineral bileşimi ve kimyasal özellikler de dikkate alınır. Soğuma koşulları kayaçtaki kristallerin boyutunu ve dokusunu etkileyebilir. [1][2]
Dağılımı ve jeolojik önemi
Bazalt okyanus tabanında yaygındır; karalarda da volkanik alanlarda ve geniş lav örtülerinde görülür. Kalkan volkanları çoğunlukla bazaltik lav akıntılarından oluşur. Çok büyük miktarlarda lavın geniş alanlara yayılmasıyla “taşkın bazalt” adı verilen kayaç dizileri meydana gelebilir. Bu tür oluşumlar farklı kıtalarda bulunur; örneğin Columbia Nehri bazaltları, milyonlarca yıl önce püsküren lavların geniş bir bölgede birikmesiyle oluşmuştur. Bazaltın yaygınlığı ve oluşum biçimleri, volkanik süreçlerin ve yerkabuğunun geçmişinin incelenmesinde önem taşır. Her bazalt örneğinin aynı görünümde veya dokuda olmaması, kayaç özelliklerinin oluşum koşullarına bağlı olarak değişmesindendir. [1]