Beytü'l-mal, İslâm devlet geleneğinde kamu gelirlerinin toplandığı ve kamu yararına harcamaların karşılandığı mali yapıyı ifade eden terimdir. Arapça “mal evi” anlamına gelir; hem devlet hazinesi fikrini hem de belirli mali görevleri yürüten kurumu anlatabilir.[1]
GELİRLER VE HARCAMALAR
Klasik hukuk ve yönetim kaynaklarında zekât, haraç, cizye, ganimet ve sahipsiz mallar gibi kalemler farklı kurallarla beytülmâle bağlanmıştır. Harcamalar ise kamu hizmetleri, savunma, görevlilerin ücretleri ve ihtiyaç sahiplerinin desteklenmesi gibi alanlara yönelmiştir.[1]
KURUMSAL ÇEŞİTLİLİK
Beytülmal tek ve değişmez bir büro biçimi değildi. Döneme ve devlete göre merkezî hazine, yerel mali daire veya miras işleriyle uğraşan bir büro şeklinde örgütlenebildi. Osmanlı ve Mısır uygulamalarına ilişkin araştırmalar, terimin hukukî bir “ortak yarar hazinesi” anlayışıyla fiilî idari kurumları birlikte kapsadığını gösterir.[2]