Kimyada bileşik, iki ya da daha fazla farklı elementin belirli oranlarda kimyasal olarak birleşmesiyle oluşan saf maddedir. Bileşikteki elementler kimyasal bağlarla bir arada bulunur ve maddenin bileşimi kimyasal formülle gösterilir. Su (H₂O) ve sodyum klorür (NaCl) yaygın örneklerdir. Elementlerin fiziksel olarak yan yana bulunması tek başına bileşik oluşturmaz; bu tür bir birliktelik karışım olabilir. [1][2]
Bileşim ve yapı
Bir bileşiğin elementleri sabit bir bileşimle bir araya gelir; bu özellik onu oranları değişebilen karışımlardan ayırır. Formül, hangi elementlerin bulunduğunu ve bunların göreli miktarlarını gösterir. Ancak her bileşik ayrı moleküllerden oluşmaz: bazı bileşikler moleküler yapılıdır, bazılarıysa iyonların kristal örgü oluşturduğu geniş yapılardır. Bu nedenle NaCl formülü sodyum ve klor iyonlarının oranını gösterir; ayrı bir NaCl molekülünü tarif etmez. Bileşiklerin özellikleri, onları oluşturan elementlerin özellikleriyle aynı olmak zorunda değildir. Örneğin kimyasal tepkimeyle oluşan yeni maddenin özellikleri, başlangıçtaki elementlerden farklı olabilir. [1][2]
Element ve karışımlardan farkı
Element, tek tür atomdan oluşan maddedir; bileşik ise farklı elementlerin kimyasal olarak bağlanmasıyla meydana gelir. Karışımda maddeler tek bir yeni bileşiğe dönüşmeden birlikte bulunabilir ve karışımın oranları değişebilir. Tepkime öncesinde bir karışımdaki bileşenler bazı fiziksel yöntemlerle ayrılabilir; kimyasal birleşme gerçekleştiğinde ise bileşiği oluşturan elementleri geri elde etmek için kimyasal değişim gerekir. Bu ayrım, demir ile kükürdün karışımını demir sülfür bileşiğinden ayırt etmeye yardımcı olur. Bileşiklerin formülleri, yapıları ve tepkimeleri kimyanın temel inceleme konuları arasındadır. [1][2]