Bilimsel kanun, doğadaki olaylar arasında gözlem ve deneylerle desteklenen bir düzenliliği ifade eden genellemedir. Kısa bir sözlü ifade veya matematiksel bağıntı biçiminde kurulabilir. Kanunun kullanımı, hangi büyüklükleri ilişkilendirdiğinin ve hangi koşullarda geçerli olduğunun anlaşılmasını gerektirir. Bilimde kanun sözcüğü, toplumsal davranışı emreden hukuk kurallarıyla aynı anlamda kullanılmaz.[1]
BETİMLEME VE ÖNGÖRÜ
Kanunlar, gözlenen ilişkileri özlü biçimde ifade ederek yeni durumlar hakkında hesaplama ve öngörü yapılmasını sağlar. Newton'un ikinci hareket yasasının yaygın biçimi olan F = ma, net kuvvet, kütle ve ivme arasındaki ilişkiyi gösterir. Böyle bir bağıntı, ölçülen niceliklerin nasıl bağlantılı olduğunu belirtir; uygulamada fiziksel durumun ve varsayımların ayrıca değerlendirilmesi gerekir.[1]
Bilimsel kuram, olguları ve ilişkileri açıklayan daha geniş bir çerçevedir. Kuram ile kanun arasındaki fark, birinin kanıtsız, diğerinin kesin olduğu biçiminde kurulamaz. Her ikisi de bilimsel kanıtlara dayanır. Yeni gözlemler, kullanılan ifadelerin veya geçerlilik alanlarının yeniden değerlendirilmesine yol açabilir; bir önermeye kanun denmesi onu araştırmanın dışında bırakmaz.[1]
FELSEFİ TARTIŞMALAR
Bilim felsefesinde temel sorulardan biri, kanun niteliğindeki bir ilişkiyi rastlantısal olarak doğru bir genellemeden neyin ayırdığıdır. Örneğin belirli bir yerdeki bütün kişilerin oturuyor olması doğru olabilir, ancak bu tek başına bir doğa kanunu oluşturmaz. Kanunların açıklama, öngörü ve mümkün durumları belirleme işlevleri bu ayrımın tartışılmasında önem taşır.[2]
Bazı yaklaşımlar kanunları doğaya ilişkin en iyi açıklama sistemlerinin parçaları olarak görür; başka yaklaşımlar ise doğadaki özellikler arasındaki ilişkileri öne çıkarır. Kanunların zorunluluğu ve farklı bilim dallarında aynı biçimde işleyip işlemediği, üzerinde uzlaşma bulunmayan felsefi konulardır.[2]