Birleşmiş Milletler Çevre Programı (United Nations Environment Programme; UNEP), Birleşmiş Milletler sistemi içinde çevre konularında bilimsel bilgi, uluslararası eşgüdüm ve politika desteği sağlayan kuruluştur. Merkezi Nairobi, Kenya’dadır. Çalışmaları iklim değişikliği, doğa ve biyolojik çeşitlilik kaybı ile kirlilik ve atık gibi çevresel sorunları kapsar. [1]
Kuruluş ve yönetim
UNEP, 1972’de Stockholm’de düzenlenen Birleşmiş Milletler İnsan Çevresi Konferansı’nın ardından kuruldu. BM Genel Kurulu, 15 Aralık 1972’de 2997 (XXVII) sayılı kararı kabul ederek Programı ve uluslararası çevre iş birliği için kurumsal düzenlemeleri oluşturdu. [2] UNEP’in yönetim yapısı zaman içinde değişti. Birleşmiş Milletler Çevre Meclisi (UNEA), tüm BM üye devletlerinin temsil edildiği ve küresel çevre politikaları için yön belirleyen yönetim organıdır. [1]
Görevler ve çalışma biçimi
UNEP çevrenin durumunu izler, bilimsel değerlendirmeler hazırlar ve ülkelerin çevre politikaları ile kurumsal kapasitelerini geliştirmelerine destek olur. Ayrıca devletler, BM kuruluşları ve diğer paydaşlar arasında iş birliğini kolaylaştırır. Kuruluşun raporları ve değerlendirmeleri çevre sorunlarına ilişkin bilgileri ve politika seçeneklerini bir araya getirerek karar süreçlerine katkı sağlar. [1]
UNEP, uluslararası anlaşmaları tek başına yürürlüğe koyan bir dünya yönetimi değildir. Devletler arası müzakereler ve BM organlarının kararları çevre alanındaki uluslararası süreçlerin önemli parçalarıdır; UNEP bu süreçlere bilimsel bilgi, eşgüdüm ve destek sunar. Programın kuruluşuna ilişkin BM kararı da uluslararası çevre iş birliği için kurumsal düzenlemeleri tanımlamıştır. [1][2] UNEP’in rolü bu nedenle hem çevresel konuların BM gündeminde ele alınmasına hem de ülkeler arasında ortak çalışmaların desteklenmesine dayanır. [1]