Bitkiler

Bitkilerde üreme

Ansiklopedia · Kaynaklara dayalı özgün derleme

Yazı boyutu ve okuma düzeni
Yazı boyutu
Satır genişliği
Metin hizası
Genel bakış

Bitkilerde üreme, yeni bireylerin oluşmasını sağlayan eşeyli ve eşeysiz süreçleri kapsar. Kara bitkilerinin yaşam döngüsünde genellikle haploit gametofit ile diploit sporofit evreleri birbirini izler; bu düzene döl almaşı denir. Evrelerin belirginliği gruplara göre değişir: kara yosunlarında gametofit daha gelişmişken, tohumlu bitkilerde sporofit baskın evredir. Bitkilerin üreme yapıları ve döngüleri de gruplar arasında farklılaşır. [1]

Eşeyli üreme

Döl almaşında sporofit mayozla haploit sporlar üretir. Sporlar mitozla gelişerek gametofitleri oluşturur; gametofitler gamet üretir. Gametlerin birleşmesinden diploit zigot meydana gelir ve zigot sporofite dönüşür. Eğrelti otları ve kara yosunlarında sporlar gelişimin yeni evresini başlatır. Çiçekli bitkilerde polen, erkek gametofit evresini taşır; yumurta hücresi ise tohum taslağında gelişir. Tozlaşma polenin uygun dişi organa taşınması, döllenme ise gametlerin birleşmesidir; iki süreç birbirinden ayrıdır. Tohumlu bitkilerde üreme yapıları grup özelliklerine göre değişir. [1]

Eşeysiz üreme ve çoğaltma

Eşeysiz üremede yeni bitki, döllenme gerçekleşmeden ana bitkinin vejetatif kısımlarından veya özelleşmiş organlarından gelişebilir. Soğan, yumru ve sürünücü gövde doğal çoğalma örnekleridir. İnsanlar da çelik, daldırma ve aşılama gibi yöntemlerle bitki çoğaltabilir. Florida Üniversitesi’nin yayım kaynağı, tohumla çoğaltmayı eşeyli; vejetatif kısımlarla çoğaltmayı eşeysiz çoğaltma yöntemleri arasında ele alır. Eşeysiz çoğaltma ana bitkinin özelliklerini korumaya yardımcı olabilir; tohumla çoğaltılan yavrular ise genetik çeşitlilik nedeniyle ana bitkiden farklılaşabilir. Hangi yolun gerçekleşeceği bitki grubuna ve türün biyolojisine bağlıdır. [2]