Biyosfer, Dünya’da yaşamın var olabildiği bölümlerin ve bu yaşamı destekleyen çevresel koşulların bütününü anlatan kavramdır. UNESCO Terimleri biyosferi, Dünya’nın ve onu çevreleyen atmosferin yaşamı destekleyebilen kısmı olarak tanımlar. Kavram, tek ve keskin sınırları olan bağımsız bir katman gibi düşünülmemelidir; yaşam kara, su ve atmosfer ortamlarıyla etkileşim içindedir. [1][2]
Kapsam ve etkileşimler
Biyosfer, canlı organizmaları ve onların ekosistemler içindeki ilişkilerini kapsar. NASA’nın Dünya bilimi programı, karasal ve sucul ekosistemleri, biyolojik çeşitliliği ve karbon, azot, fosfor gibi yaşam için önemli elementlerin biyokimyasal döngülerini birlikte inceler. Bu yaklaşımda ekosistemler hem çevresel değişimlere tepki verir hem de bu değişimlerle bağlantılı süreçlere katılır. [2] Fotosentez, ayrışma ve besin döngüleri, yaşam ile fiziksel çevre arasındaki alışverişin örnekleridir. Biyosfer bu nedenle yalnızca canlıların toplamı olarak değil, canlılarla çevreleri arasındaki küresel ilişkiler çerçevesinde de ele alınır. [1][2]
Bilimsel kullanım ve ayrım
Ekoloji ve Dünya sistemi araştırmaları, biyosfer kavramını yaşamın dağılımını, ekosistemler arası bağlantıları ve çevresel değişimlerin canlı sistemlerle ilişkisini değerlendirmek için kullanır. NASA’nın araştırma çerçevesinde kara ve su ekosistemlerindeki değişimler ile biyolojik çeşitlilik ve element döngüleri öne çıkar. [2] “Biyosfer” ile “biyosfer rezervi” aynı anlama gelmez. Biyosfer, küresel yaşam alanlarına ilişkin genel kavramdır; biyosfer rezervi ise UNESCO’nun İnsan ve Biyosfer Programı kapsamında belirli bölgeler için kullanılan ayrı bir adlandırmadır. Rezervleri Dünya’daki biyosferin tamamı ya da bütün biyosferin koruma altındaki tek bir alanı gibi tanımlamak doğru değildir. [3]