“Bosna Piramitleri” adı, Bosna-Hersek’te Visoko çevresindeki tepelerin eski uygarlıklarca yapılmış piramitler olduğu iddiası için kullanılır. Bu ad, arkeolojik olarak doğrulanmış bir piramit grubunun değil, tartışmalı bir yorumun konusudur. Olav Hammer ve Karen Swartz’ın hakemli bir makalesi, Visoko’daki bazı doğal oluşumların antik piramitler ve tüneller olarak tanıtıldığını; iddianın Semir Osmanagić’in yönettiği özel bir vakıfla ilişkilendirildiğini aktarır [1].
İddianın içeriği
İddianın en bilinen örneği, Visočica tepesi için kullanılan “Güneş Piramidi” adıdır. İddia sahipleri tepenin biçimini, çevredeki oluşumları ve tünelleri insan yapımı eski yapılar olarak yorumlar. Hammer ve Swartz, anlatının yalnızca geçmişe ilişkin bir yapı iddiası olmadığını; bölgenin gizemli enerji yaydığı gibi Yeni Çağ inançları ve ziyaretçi ilgisiyle de bağlantı kazandığını inceler [1]. Bu nedenle konu hem arkeoloji iddiaları hem de çevresinde gelişen toplumsal ve turistik olgular bakımından ele alınır.
Arkeolojik değerlendirme
Avrupa’dan profesyonel arkeologların 11 Aralık 2006 tarihli bildirisi, Visoko yakınlarındaki “piramit” projesine karşı çıkar ve iddianın bilimsel temelden yoksun olduğunu savunur [2]. Bildirinin metni, arkeolojik mirasın korunmasına ayrılabilecek kaynakların bu projeye yöneltilmesine ilişkin kaygıyı da dile getirir [2]. Dolayısıyla bu oluşumları doğrulanmış antik piramitler gibi tanıtmak mevcut kanıt durumunu olduğundan kesin gösterir. Başlık, öncelikle tartışmalı “Bosna Piramitleri” iddiasını ve onun çevresinde gelişen olguyu tanımlar; Visoko’nun gerçek tarihî ve arkeolojik kalıntıları ise bu modern iddiadan ayrı değerlendirilmelidir [1][2].